Sowy Włoszczowy

LICEALISTKI

2011-06-09T13:32:00.000+02:00

Kasia Rak podesłała nowe zdjęcia uszatek z okolic LO. Na zdjęciach widać dwie sowy z pięciu młodych uszatek sfotografowanych w maju. Sowy wyraźnie podrosły i niewiele przypominają podloty, które opuściły gniazdo. Opierzenie jest już niemal całkowite, co wskazuje, że minął miesiąc od opuszczenia gniazda. Według relacji Kasi widać było dwie sowy, ale słychać więcej niż dwie. Może zatem dorastających Asio otus jest nadal pięć?

Kasia Rak i Kasia Szwarc planują zorganizowanie prelekcji na sowi temat w Liceum im gen. W. Sikorskiego. Zatem Drogi Czytelniku tego bloga: "wiedz, że coś się dzieje!" :)

"Licealistki" na zdjęciach Kasi Rak

PÓJDŹKI W KONIECZNIE CD

2011-05-30T08:32:00.000+02:00

W Koniecznie na poddaszu gościnnego domu pana Bogdana Korpińskiego zamieszkały pójdźki. Link do tekstu z opisem Podczas ostatniej wizyty w połowie kwietnia nie udało się niestety sfotografować samych sów. Dzięki Krzyśkowi Dudzikowi mamy jednak to cenne uzupełnienie i możemy podziwiać piękno złotookich Aten! :)

Zdjęcia są z klimatem. Patrząc na nie, chciałoby się zawołać za angielskim Hiobem: I am a brother to dragons, and a companion to owls!.*

*niestety w polskim tłumaczeniu Hiob majaczy coś o... młodych strusiach.

PIĄTKA Z ULICY WIŚNIOWEJ

2011-05-26T08:19:00.000+02:00

Kasia Rak potwierdziła wczoraj wieloletnie stanowisko uszatki we Włoszczowie - okolice budynku starostwa. 5 młodych uszatek pięknie pozowało na modrzewiu w towarzystwie dorosłej sowy. Sowy z okolic starostwa musiały przystąpić do lęgu niemal miesiąc później niż uszatki z włoszczowskiego rynku i osiedla Broniewskiego, co przełożyło się na większy sukces lęgowy - pięć ślicznych sówek (w zestawieniu do 2 piskląt w porównywanych miejscach). Na tym przykładzie można zaobserwować jak dużą rolę odgrywa w sukcesie lęgowym sów pogoda. Przypomnijmy, że jeszcze w połowie marca temperatura w nocy spadała do minus 15 stopni! Zapewnienie ciepła i pożywienia młodym w takich warunkach było heroicznym wyzwaniem. Młode sowy są przeurocze, a obecnie to chyba najbardziej jawny okres w ich życiu, kiedy dość łatwo dają się zauważyć i obserwować. Cieszmy się zatem tym faktem i zdjęciami Kasi!

Dorosła uszatka...

i "pięć puchaczków, aż miło"

JESZCZE O MAŁEJ USZATCE

2011-05-06T11:39:00.000+02:00

Dzięki wpisom pod postem mam relację od osób, które zaopiekowały sie małą uszatką na rynku. Jeszcze raz serdeczne dla nich podziękowania za pomoc dla małej sowy. Poniżej przeklejam całą, bardzo ładnie napisaną opowieść Pani o nicku Gorzalllka. Zdjęcia z linku Pana Dybuka:

Tak naprawdę nie działo się dużo...
Przyjechaliśmy rowerami 14 km z małej miejscowości Ciężkowiczki, na której to koleżanka ma działkę i postanowiliśmy coś przekąsić. Znaleźliśmy się na pięknym rynku, odłożyliśmy zmęczone podróżą rowery i wypatrywaliśmy miejsca, gdzie moglibyśmy napełnić nasze głodne brzuchy : ) Nie szło nam to najlepiej, gdy w pewnej chwili coś zwróciło naszą uwagę na drzewie, obok którego mieliśmy postój. Na początku nie wiedzieliśmy co to... "coś" wspinało się mało zgrabnie na pień drzewa...kiedy już zorientowaliśmy się, że owe "coś" to mała sowa, to z gracją spadła nam pod nogi, otrząsnęła się i kręcąc swoją śmieszną główką zbadała zaistniałą sytuację.

,,To sowa !’’
Pierwszy raz w życiu widzieliśmy prawdziwą sowę : ) Nie mogliśmy się napatrzeć ! Przypadkowo mieliśmy ze sobą aparat, dlatego nasza mała modelka ma całą sesję zdjęciową : )
Kiedy już nacieszyliśmy się widokiem nowo poznanego stworzenia zaczęliśmy myśleć co dalej. Dookoła biegało pełno psów bez smyczy, a mała biedna sówka nie miała nawet jak uciec. Jak już wiadomo, zadzwoniliśmy pod 112, aczkolwiek bez większego rezultatu. Tak więc czekaliśmy, aż ktoś kompetentny się zjawi...również bez powodzenia. A nasze brzuchy nadal były głodne! Nie mogliśmy jej przecież tak zostawić, zwłaszcza że nikt inny nie reagował, a gapiów było pełno. W poszukiwaniu jakiegoś gabinetu weterynaryjnego udało nam się znaleźć tylko Komendę Policji, do której to właśnie zgłosiliśmy się z naszym znaleziskiem. Momentalnie na rynku zjawił się radiowóz i dwóch miłych Panów Policjantów dziękując nam i obiecując, że zajmą się uszatką : )

Końcówkę historii już znamy z poprzedniego komentarza, gdyż zostaliśmy odgonieni, ale w głębi cieszyliśmy się, że sprawa nie została zaniedbana, no i mogliśmy się do czegoś przydać : )

P.S. Mała ciekawostka : ) Kiedy stałam na straży obok małej uszatki, przyglądając się jak śmiesznie kręci główką, w pewnej chwili zauważyłam, że coś wypluła. Przyjrzałam się uważniej jej wymiotom i zobaczyłam coś
bardzo dziwnego, w postaci przypominającej "kał". Przeraziłam się cóż to może być...teraz już wiem, że to normalne u sów i też przy okazji się czegoś nowego nauczyłam : )

PODSADZANIE SOWY NA DRZEWO

2011-04-29T10:55:00.000+02:00

Wczoraj, gdy myślałem o popołudniowej kawie zadzwonił telefon. Gdy odebrałem usłyszałem głos - Czy pan zajmuje się sowami?- wyjąkałem -tak - wiedząc, że może być ciekawie...

Dzwonił pan policjant z informacją, że mają w radiowozie młoda sowę, która spacerowała na tłocznym deptaku w środku miasta. Miejsce sugerowało pobliskie gniazdo uszatki. Porzuciłem myśli o kawie i wystarczająco pobudzony wskoczyłem do samochodu. Przy komendzie zamknięta w radiowozie, za kratami, siedziała sprawczyni zamieszania. Jeszcze niedorosła, ale już oszałamiająco piękna - Asio otus. Była dość spokojna, jeśli nikt do niej nie zaglądał przez szybę, to spacerowała po "przedziale dla niegrzecznych", a nawet niczym papuga wspinała się po kratce w górę. Natomiast, gdy zauważyła ciekawsko zaglądających przez szybę, rozkładała skrzydła, syczała i kłapała dziobem.

Sowę należało umieścić w pobliżu miejsca urodzenia, czyli na drzewie, najlepiej do zajętego przez uszatki jednego z gawronich gniazd. Akcja, dzięki ludziom dobrej woli, którzy ze skromności nie chcieli zostać tu wymienieni, przebiegła szybko, sprawnie i profesjonalnie. Sowa została umieszczona w swoim rodzinnym gnieździe, zaznaczonym wypluwkami. Po chwili, zupełnie już spokojna zaczęła znów .. chodzić po gałęziach.

Gorące podziękowania dla młodzieży, która zgłosiła fakt, że podlot sowy jest na ziemi, podziękowania dla Panów Policjantów za interwencję i dla wszystkich Ludzi Dobrej Woli, którzy przez skromności nie chcieli zostać wymienieni.

P.S. Dziś rano sowa siedziała na drzewie... sąsiednim.

Tak kończą nierozważne sowy

Jestem duża i groźna

Z powrotem w domu

Wesołych Świąt!

2011-04-23T06:51:00.000+02:00

W wydanych w 1882 r. "Ptakach Krajowych" Władysława Taczanowskiego można przeczytać taką oto informację o puchaczu:

Pomimo, że na wolności nocami tylko poluje, chowany w klatce tak dobrze jada we dnie jak i w nocy, sam nawet chwyta domowe ptaki i zwierzątka, gdy się nierozważnie do niego zbliżają: kury najczęściej padają ofiarą, ściąga je sprytnie, gdy się która nierozważnie przysunie do klatki, w której nieruchomo siedzi puchacz, odęty z przymrużonemi oczami, jak gdyby był obojętny na wszystko co go otacza, tymczasem upatrzywszy stosowna chwilę nagle sięgnie łapą przez szczeble, pochwyci i wciągnie pod siebie. Pochwyconą zdobycz uporczywie trzyma i trudno mu ją odebrać, a przynajmniej nigdy już żywej nie wypuści.

Jajka, kury, kurczaki... w świąteczną ikonografię wpisał się też puchacz :) Wszystkiego dobrego, Wesołych Świąt!

PISKLĘTA USZATKI

2011-04-22T09:19:00.006+02:00

W dwóch włoszczowskich miejscach są już młode uszatki. Dorosłe ptaki musiały przystąpić do lęgów bardzo wcześnie, bo pisklęta są juz całkiem spore, co na zdjęciach z osiedla Broniewskiego udokumentował Czarek Nowak. Młode już widać w gniazdach i chodzą po nim, co dowodzi, że uszatki musiały przystąpić do lęgu pod koniec lutego (potwierdzają to wcześniejsze doniesienia innego miłośnika sów - p. Rostalskiego o intensywnym pohukiwaniu samca uszatki w tym czasie). Niestety sroga zima i brak dostatecznej ilości pożywienia sprawiły, że są tylko dwa pisklęta. (Dla porównania w roku ubiegły było sześć piskląt.) Być może wczesny lęg sprawi natomiast, że będzie jeszcze powtórny, w wakacje? Zobaczymy...

Pisklę w starym gnieździe gawrona

Dorosłe uszatki na sąsiednim drzewie

PUCHACZ W OLESZNIE CD

2011-04-15T13:55:00.012+02:00

Koniecznie muszę odnotować uzupełnienia i sprostowania z listy dyskusyjnej TBOP. Mają rację Emilia Grzędzicka i Paweł Szczepaniak odnośnie wykorzystania puchacza z Oleszna - był on z pewnością wabikiem na krukowate i inne ptaki do których strzelano, najczęściej dla rozrywki. (Polowanie z puchaczem jak z sokołem, to bardziej współczesna rozrywka). Puchacz z Oleszna był raczej wykorzystywany jako wabik, a nie jako polujący ptak. Myśliwi wykorzystywali fakt nękania sów przez inne ptaki. Pisze o tym Felix Heitzenberg w "Sowy i ptaki szponiaste", a "o tym jak powszechny był to proceder niech świadczy fakt że latem 1914 r na targu w niemieckim Ulm oferowano na sprzedaż aż 83 młode puchacze wybrane z okolicznych gniazd."

Obraz Jan Van Kessela "Drzewo z ptakami" z początków XVII w ilustruje zjawiska nękania sów przez ptaki

Nie trzeba nawet sięgać do odległego w czasie "Myślistwa ptaszego" Mateusza Cygańskiego, w przedwojennej prasie łowieckiej znalazłem opis samego przygotowania do polowania i opieki nad puchaczem, "aby posłużył wiele lat". W "Przeglądzie Myśliwskim i Łowiectwie Polskim" z 1924 r znalazł się niemal dwustronicowy artykuł na ten temat.

Początek art. Zygmunta Kubickiego z "Przeglądu Myśliwskiego" z 1924 r.

Co ciekawe sam puchacz był zwierzęciem łownym w czasopiśmie "Myśliwy" z czerwca 1938 r.jest tabela w której dozwolone jest polowanie na puchacze od listopada do stycznia, a województwie wileńskim od połowy września do końca lutego. Ten wydłużony okres polowań zapewne miał związek z wyższą liczebnością tych sów na kresach wschodnich.

Spis zwierząt łownych i chroninych z 1938 r.

Polowanie z puchaczem jako wabikiem na inne ptaki funkcjonuje w niektórych krajach do dziś (prawdopodobnie jest to związane z odstrzałem redukcyjnym krukowatych, ma charakter incydentalny a sam puchacz jest sztuczny/wypchany). Można znaleźć filmy z tego rodzaju zajęć myśliwych na których najciekawsze są właśnie ptasie reakcje na atrapę puchacza. Przyznam, że choć widziałem nękanie ptaków drapieżnych np krogulca czy jastrzębia przez inne małe ptaki, zmuszające go do odlotu, to nie widziałem tego jeszcze w przypadku sów.

CZY PUCHACZ BYŁ Z OLESZNA?
Niemojewscy mieli 2 wielkie pasje - hodowlę koni i polowania. Byli właścicielami przeogromnych dóbr. Na koniec XIX obejmowały one: Włoszczowę, Oleszno, Wolę Świdzińską, Lasocin, przejściowo Sułków. Rzut okiem na mapę uzmysławia jak ogromny to obszar. Nie znalazłem w źródłach dokładnych wyliczeń poza jedną informacją, że w okolicy samego Lasocina Niemojewscy posiadali 1900 ha lasów. Jako pasjonaci polowań walczyli z kłusownictwem - obszar lasów patrolowało 100 strażników (50 konnych i 50 pieszych) specjalnie sprowadzonych do tego celu Czerkiesów. (Zmagania z kłusownikami były zresztą przyczyną rodzinnej tragedii - Edward Niemojewski zginął w wieku 29 lat zastrzelony przez kłusownika Antoniego Biskupskiego.) Według źródeł łatwiej wybaczano kradzież drewna niż kłusownictwo. Zarządzane lasy były bogatym łowiskiem. Obecnie, prawie sto lat później są to również ciekawe i bogate przyrodniczo obszary obejmujące teren 2 rezerwatów. Dlatego myślę, że skoro w 1914 w Ulm na południu Niemiec na targu były 83 puchacze wybrane z okolicznych gniazd, to byłoby zaskakujące gdyby nie było tych sów, przyjmijmy, 10 lat później w tak ogromnych dobrach na terenach podległych Niemojewskim. Puchacz ze zdjęcia był zapewne wybrany z lokalnego gniazda, a nie przywieziony. To oczywiście przypuszczenia, ale czyż nie prawdopodobne?

PÓJDŹKI W KONIECZNIE

2011-04-15T09:07:00.007+02:00

Pan Marcin Stefańczyk przekazał nam informację, że w Koniecznie są sowy pójdźki. Bardzo nas to ucieszyło, bo złotookie sowy są naszymi ulubionymi. Wielokrotnie zastanawialiśmy się co dzieje się z młodymi, które opuszczają stropodachy na osiedlu Armii Krajowej. Młode przecież gdzieś musiały udać się w poszukiwaniu własnych miejsc lęgowych. Niestety poza Węgleszynem w okolicy Włoszczowy nie udało się dotychczas odnaleźć żadnego nowego stanowiska.

Sowy w Koniecznie znalazły swoje miejsce na posesji Pana Bogdana Korpińskiego, który je polubił i zdążył przez ostatnie 3 lata dość dobrze poznać. Pójdźki zamieszkały na poddaszu domu, gdzie wlatują przez szczelinę nad drzwiami wejściowymi, zaledwie 3 metry nad ziemią. Wyprowadziły w ubiegłym roku z sukcesem lęg. Pan Bogdan pomógł podlotowi pójdźki, gdy ten zbyt wcześnie opuścił gniazdo. Jak powiedział: wystarczyło wziąć pisklę w grube rękawice i podsadzić na belkę obok wlotu :)

Pan Bogdan, za co jesteśmy mu szczególnie wdzięczni, postanowił przesunąć prace wykończeniowe domu (wykonanie podbitki) po zakończeniu przez sowy w tym roku lęgu. Żeby sowy nie straciły miejsca lęgowego, na elewacji domu zawiśnie specjalna budka. To, że są ludzie wrażliwi na otaczająca nas przyrodę napawa optymizmem!

Sowy u Pana Bogdana maja swoje przyzwyczajenia i lubią wieczorami o zachodzie słońca siedzieć na stercie porąbanego drewna, albo razem z gołębiami na wlocie do gołębnika. Tylko czasem irytuje je rozgruchany gołąb - samiec, który nie zważa na różnice gatunkowe :)

Siedlisko sów jest dla nich optymalne - luźna zabudowa, nisko koszone trawniki przy domach, niewielki pas ziemi leżącej odłogiem przy spółdzielni rolniczej. Krzysiek Dudzik udokumentował fotograficznie siedlisko, obiecał także powrócić do Konieczna i przy nieco lepszej pogodzie sfotografować same sowy.

Wlot na poddasze

Sterta drewna jest ulubionym miejscem obserwacyjnym

Pójdźkowe siedlisko

PUCHACZ W OLESZNIE

2011-04-11T11:55:00.006+02:00

Na trop bardzo ciekawej dokumentacji fotograficznej wpadł mój znajomy - Cezary Nowak. Czarek jest miłośnikiem przyrody i wytrwałym kolekcjonerem włoszczowskich regionaliów. Udostępnił mi zdjęcie puchacza. Zdjęcie jest z okresu międzywojennego. Zostało wykonane na terenie dworu Niemojewskich w Olesznie. Przedstawia, nieznaną niestety z imienia, panienkę z dworku przyglądająca się siedzącemu na drążku puchaczowi. Niemojewscy, a zwłaszcza Sergiusz, znani byli ze swych myśliwskich pasji, puchacz używany był zapewne do celów sokolniczych, na co wskazuje sam drążek i kółeczko do pęt. Sergiusz Niemojewski zmarł w Olesznie w 1921 r. Po śmierci Sergiusza w Olesznie osiadł najstarszy jego syn - Konrad. Prawdopodobnie z tego okresu pochodzi zdjęcie puchacza.

PUSZCZYK ODDZIAŁOWY CD

2011-04-11T10:51:00.003+02:00

Znalazłem wypluwki puszczyka na kolejnej leśnym dukcie w okolicach Dąbrów. Droga jest równoległa do poprzedniej drogi z wypluwkami. Odległość bliska, więc ptak pewnie ten sam. Tym razem droga prowadziła w kierunku nęciska myśliwych (rozrzucone kolby kukurydzy). Można chyba stwierdzić, że leśne drogi łatwo można przekształcić w karmnik dla sowy (z wygodnym dolotem na miejsce) ;)

Niestety nadal nie udało mi się wytypować ewentualnego miejsca gniazdowania. Jest ich potencjalnie dużo, choć ze względu na poprzednie obserwacje puszczyka tuż przy Pilicy bardziej skłaniam się ku temu kierunkowi poszukiwań.

PUSZCZYK W KĄPARZOWIE

2011-04-08T08:38:00.005+02:00

Pogoda wczoraj nie nadawała się na nocne inwentaryzacje sów, ale jeszcze słonecznym popołudniem udało się pośrednio potwierdzić stanowisko puszczyka w okolicach Kąparzowa. W znanym mi już miejscu zebrałem kolejne wypluwki.

Wyświetl większą mapę

Miejsce zbioru wypluwek

PUSZCZK ODDZIAŁOWY

2011-04-04T14:52:00.008+02:00

W niedzielę zespół w składzie: Gosia i Wojtek Barańscy oraz Michał Staniaszek wybrał się nad Pilicę. Drogą prowadziła przez las - zwykłą typową monokulturę sosnową, w dodatku nie starszą niż 60 lat. Nie spodziewaliśmy się, że odnajdziemy jakiekolwiek ślady pobytu puszczyka w tak marnym lesie, a tu niespodzianka. Mniej więcej w połowie dwukilometrowego odcinka na prostej leśnej drodze oddziałowej (jakich w okolicy dziesiątki) leżały wypluwki. Kilkadziesiąt metrów dalej kolejne i znów następne. Niestety wcześniej przejechał po nich jakiś pojazd i do analizy pewnie się nie nadadzą.

Ciekawsza w tym znalezisku jest obserwacja, dlaczego puszczyk wybrał tę oddziałową drogę na miejsce spokojnego trawienia. Otóż ta leśna oddziałowa droga prowadzi wprost znad Pilicy do młodnika przed którym całą zimę wysypywana była dla ptaków mieszanka ziaren. Korzystały z tego zarówno ptaki jak i gryzonie. Znaleziskiem wypluwek udało się potwierdzić opisywana wcześniej na blogu wieczorną obserwację puszczyka przy karmniku, jak i potwierdzić stanowisko puszczyka nad Pilica na wysokości wsi Dąbrowy. (Puszczyk był tam obserwowany już wcześniej w 2007 r. w ramach monitoringu sów nadleśnictwa Włoszczowa).

Wyświetl większą mapę

A- karmnik, B, C - miejsce znalezienia wypluwek

fot. Wojciech Barański

PŁOMYKÓWKA NA OS. BROŻKA

2011-03-30T11:28:00.003+02:00

Stanowisko płomykówki z osiedla Brożka zostało potwierdzone w tym sezonie. Sowa odzywa się regularnie od dwóch tygodni :)

by quicktiming (flickr)

USZATKOWO

2011-03-10T15:16:00.007+01:00

We Włoszczowie na swoich tradycyjnych miejscach gniazdowania są także uszatki z okolic starostwa. Dzięki uprzejmości p. Sebastiana Klimczaka mamy dokumentacyjne zdjęcie Asio otus. Zdjęcie zostało zrobione koło piekarni Zbieronia. Z kolei na osiedlu Broniewskiego według informacji p. Rostalskiego już pohukują uszaci panowie.

KONIEC CHILLOUT'U?

2011-03-10T14:46:00.002+01:00

Uszatki siedzące na tui na włoszczowskim rynku zostały zdemaskowane! Mało tego zostały opisane w lokalnej prasie :) Miejmy nadzieję, że -co najwyżej- pohukają na chwilową sławę i zostaną, tam gdzie są.

OFIARA ZIMY

2011-03-09T15:31:00.004+01:00

Surowa zima zapewne była przyczyną śmierci uszatki spod Kurzelowa. Uszatkę znalazłem 24 lutego tuż za Kurzelowem (kierunek na Włoszczowę). Jest to raczej tradycyjne miejsce gniazdowania uszatek - w bliskiej okolicy są opuszczone gniazda krukowatych. Uszatki już widywałem w tym rejonie w latach poprzednich.

Wszystko wskazuje na to, że sowa wróciła już z zimowiska i była u siebie.

CHILLOUT W MIEŚCIE

2011-03-09T14:46:00.004+01:00

W centrum miasta, podobnie jak rok wcześniej, pojawiły się uszatki. Zauważył je Czarek Nowak, a sfotografowała dwa tygodnie później 9 lutego Kasia Szwarc. Uszatki doskonale się maskują i jestem przekonany, że większość przechodniów po prostu ich nie zauważa. Sowy o tym wiedzą i są wyluzowane...

JAK ZIMĄ POMÓC SOWOM?

2011-01-09T16:03:00.006+01:00

Ubiegłej zimy, trudnej dla wszystkich zwierząt, wiele zastanawiałem się jak można pomóc sowom. Jednym z pomysłów była tzw. "myszarnia" czyli zadaszony fragment pola lub łąki na którym pod warstwa słomy kryją się gryzonie. Aby zachęcić je do odwiedzania, a nawet zasiedlenia takiego miejsca warto wysypywać mieszankę ziaren, chętnie zjadaną przez gryzonie. Myśliwi wykorzystują "myszarnie" do przywabiania lisów. Konstrukcja ta jednak równie dobrze może służyć nie myśliwym, ale... sowom.

Uproszczoną wersją "myszarni" może być karmnik urządzony w odpowiednim miejscu - z dala od ludzi, najlepiej na otwartym terenie, przy kępie drzew lub lesie skąd sowa mogłaby polować z zasiadki. Wysypane mieszanki zbóż z pewnością zostaną znalezione przez ptaki i przywabią także gryzonie.

Podejrzewałem, że sowy wykorzystują jeden z moich urządzonych w ten sposób karmników, jednak nie miałem do wczoraj dowodów. Wracając wieczorem nakryłem puszczyka na gorącym uczynku - spłoszony światłem reflektorów samochodu, odlatywał z drzewa przy karmniku. Ta obserwacja niezmiernie mnie ucieszyła, bo dowiodła, że pośrednio można sowom pomóc w trudnym dla ptaków okresie, gdy pokrywa śnieżna jest gruba, a temperatury niskie.

Jako ciekawostkę załączam zdjęcie myszy leśnej, którą zaskoczyłem, gdy udawała się w kierunku karmnika. Spłoszona przyczaiła się, licząc na to, że jej nie zauważę. Chwilę później dała nura w śnieg.

PTAKI W BUDYNKACH

2010-12-28T09:01:00.008+01:00

Stowarzyszenie Ochrony Sów wydało pozycję "Ptaki w budynkach. Remonty i docieplenia w zgodzie z przepisami ochrony przyrody". Autorami są: Krzysztof Kus, Michał Staniaszek i Paweł Szczepaniak. Książka ukazała się w ramach projektu "Opracowanie i wydanie niskonakładowych niekomercyjnych materiałów wydawniczych związanych z ochroną środowiska" współfinansowanego przez Zarząd województwa Świętokrzyskiego.

Celem autorów było opracowanie dla świętokrzyskich administratorów i właścicieli nieruchomości kompletnego przewodnika jak przeprowadzać wszelkie prace remontowe i termomodernizacyjne z uwzględnieniem potrzeb ochrony przyrody i poszanowaniem obowiązującego prawa.

Publikacja podzielona została na kilka części - pierwszą, przybliżającą potrzebę ochrony awifauny w miastach, kolejną omawiającą przepisy prawa związane z ochroną przyrody (ze szczególnym uwzględnieniem ptaków gniazdujących w budynkach). Następnie zaprezentowany został scenariusz przygotowania i przeprowadzenia prac remontowych oraz przedstawione zostały ptaki, które mogą gniazdować w budynkach lub ich sąsiedztwie.

fot. P.Szczepaniak

Książka jest bogato ilustrowana. Zawiera zdjęcia Krzysztofa Dudzika, Macieja Kubickiego, Pawła Szczepaniaka i Macieja Rębisia. Nakład 500 egzemplarzy ma trafić do każdej świętokrzyskiej gminy i większości administratorów budynków.

Warto nadmienić, że nasze włoszczowskie ptaki (pójdźki, płomykówki, pustułki) są w publikacji reprezentowane na zdjęciach Krzyśka Dudzika. Jego i Michała Staniaszka obserwacje znalazły się w książce jako przykłady i odwołania w poruszanych zagadnieniach.

fot. M. Rębiś

PŁOMYKÓWKA W SANEPIDZIE

2010-12-27T10:02:00.004+01:00

W ramach uzupełnień z jesieni kilka słów o bardzo ważnej obserwacji płomykówki w stropodachu budynku sanepidu. Płomykówka w tym rejonie Włoszczowy była słyszana podczas wyżowych dni czerwca. W listopadzie udało się potwierdzić i dokładnie określić miejsce gniazdowania ptaków. Jest nim wlot do stropodachu. Pierwszy, wcześniej tylko słyszaną, płomykówkę zobaczył Wiktor Turek. Dokumentację fotograficzną sporządził, niezastąpiony Krzysiek Dudzik.

Podczas sesji fotograficznej mieliśmy przyjemność obserwować 4 ptaki, powrót z udanego polowania dorosłych osobników i karmienie. Późny lęg nie jest niczym zaskakującym - najwidoczniej było pod dostatkiem pokarmu - gryzoni na pobliskich łąkach i polach. Miejmy nadzieję, że płomykówki poradzą sobie podczas tej ciężkiej zimy.

ZŁOTOOKA ATENA WIECZOREM

2010-08-26T09:18:00.007+02:00

W leniwej scenerii wieczoru, godzinę przed zachodem słońca, można w naszej Włoszczowie zobaczyć takie piękne widoki... Fotografie zrobiła Kasia Szwarc.

Czas na łowy !

BEZ KRAT

2010-08-25T09:30:00.009+02:00

Wieczorem 24 sierpnia silna grupa miłośników ptaków pod przewodnictwem Krzyśka Dudzika:
Kasia Szwarc, Kasia Rak, Mateusz Albrycht, Kuba Bałaziński i Mikołaj Znojek ostatecznie potwierdziła i udokumentowała obecność płomykówek na osiedlu Brożka!. W końcu zostało też ustalone, który spośród mieszkańców bloku tak "okropnie chrapie w nocy" ;) Płomykówki w liczbie dwóch osobników dały się bardzo długo obserwować. Wylatywały i wracały do otworów w stropodachu bloku nr 16 od południowej strony. To było po prostu piękne.

Potwierdzenie obecności płomykówki na Brożka jest bardzo miłe i cenne zarazem, bo jest dowodem na to, że przyrodzie można czasem pomóc w bardzo prosty sposób. W tym przypadku odsłonięte wloty do blokowego stropodachu to wynik negocjacji sprzed dwóch lat ze spółdzielnią administrującą tym blokiem. Pozostawienie otwartych wlotów do stropodachów jest swego rodzaju działaniem, które można zaliczyć do zabiegów chroniących przyrodę. Warto dodać, że wg ministerialnych interpretacji obowiązujących przepisów prawnych zasłanianie wlotów jest niedozwolone bez pisemnej zgody Regionalnej Dyrekcji Ochrony środowiska, możliwe jest tylko w określonym terminie i po działaniach kompensujących utratę miejsc lęgowych.

Stanowisko płomykówki na osiedlu Brożka to tak naprawdę powrót do sytuacji sprzed 2 lat, kiedy to właśnie na skutek prac remontowych zostały zasłonięte wloty do stropodachu na jednym z budynków i tym samym zlikwidowane miejsce gniazdowania sowy.

Włoszczowa, jak widać, ma sowi potencjał, trzeba tylko z bloków usunąć kraty...

Zdjęcia : Krzysiek Dudzik

SUKCES LĘGOWY

2010-07-23T10:54:00.002+02:00

W końcu czerwca z Czarkiem Nowakiem obserwowaliśmy 6 młodych uszatek, które odpoczywały na lipach w okolicy starostwa. Kilka dni wcześniej uszatek razem z dorosłymi było 8 - skakały po garażach, też w okolicy urzędu. Sukces lęgowy uszatek po długiej i wyczerpującej zimie jest fenomenalny i zaskakujący. Natura po prostu jest wspaniała. Wystarczy jej nie przeszkadzać! :) Zdjęcia uszatek zrobił Czarek.

Sukcesem lęgowym też mogą pochwalić się pójdźki z AK i płomykówki ze szpitala. Sukces lęgowy tych dwóch gatunków potwierdził i fotograficznie udokumentował Krzysiek Dudzik.

Płomykówki wyraźnie uaktywniają się głosowo w czasie wyżowych temperatur, jakie ostatnio dominują. Urokliwe rzężenie Tyto alby można usłyszeć ostatnio w okolicach 4 rano na blokach osiedla Brożka. Pozwala to mieć nadzieję, że może ten rejon zostanie zasiedlony ponownie przez te piękne sowy (są dwa bloki z odsłoniętymi wlotami do stropodachu)

TYTO ALBA NA FALI ?

2010-06-10T08:18:00.004+02:00

Płomykówkom najwyraźniej odpowiadają wyże i wysokie temperatury. Ostatnio są bardzo aktywne głosowo. 6., 7. i 8. słyszał i nagrał płomykówkę Michał Sobanski (ulica Spokojna). Wczoraj 9 czerwca zupełnie niespodziewanie słyszałem płomykówkę w trójkącie ulic Sobieskiego i Reja.

Wszystkie te wymienione miejsca maja charakterystyczne, lubiane przez sowy położenie. Występują w nich wysokie budynki z otwartymi wlotami do stropodachów i otwarte przestrzenie: nieużytków, pól i łąk. Trzeba jednak być ostrożnym z optymistycznym założeniem, że są to oznaki kolejnych stanowisk. Raczej wygląda to na płomykówkę, która odwiedza miejsca na swoim terytorium. Miejsce gniazdowania jest zapewne w szkole lub na budynku sanepidu. Charakterystyczne, że na obu tych budynkach nie było w tym roku pójdźki, choć gniazdowała np. na budynku sanepidu przez ostatnie 2 lata. Silniejsza i większa płomykówka przepędza pójdźkę ze swojego terytorium. Takie przepychanki obserwował w roku 2008 Krzysiek Dudzik w okolicy szpitala i bloku nr 16 kiedy to płomykówka przeganiała pójdźkę z sąsiedniego dla szpitala bloku.

W przeciwieństwie do pójdźki, płomykówka ma mniejszy wybór potencjalnych miejsc lęgowych - wysokich budynków z odsłoniętymi otworami jest niestety we Włoszczowie jak na lekarstwo. Pójdźki mogą zasiedlić nawet domki jednorodzinne, co miał niewątpliwą przyjemność obserwować u siebie Zbyszek Rak. :)

Poniżej zaznaczone miejsca ostatnich spotkań z płomykówką.

Pokaż Płomykówka sezon 2010 na większej mapie

DRUGA PŁOMYKÓWKA !

2010-06-08T10:51:00.006+02:00

Dzięki informacji od Kasi Rak, wiemy, że młode uszatki pojawiły się w okolicy ulicy Wiśniowej. To tradycyjna okolica lęgowa tych sów. Rok temu, też mniej więcej w tym czasie, w okolicy starostwa Krzysiek Dudzik fotografował i filmował młode sowy. Młode zapewne już podlatują, bo Kasia widziała je na topoli bez żadnych ptasich gniazd, w momencie jak były karmione przez rodziców.

Z innej części miasta, z okolic szkoły rolniczej, od Michała Sobańskiego mamy informację, potwierdzoną nagraniem, o płomykówce! To bardzo dobra informacja, bo wygląda to na drugie stanowisko tego gatunku we Włoszczowie. W 2008 r. też mielismy dwa stanowiska - tradycyjne w szpitalnym stropodachu i drugie na osiedlu Brożka. Niestety otwory w stropodachach osiedlowego bloku zostały zamknięte latem. Gdy się dowiedziałem o tym było już kilka tygodni po pracach remontowych i nie było czego ratować. :(

Obecność płomykówki w okolicach szkoły rolniczej jest zaskakująca, bo wiosną w tym rejonie mieliśmy tylko potwierdzone stanowisko pójdźki. Być może ten ten dobry dla sów rejon został zasiedlony też przez płomykówkę. Koniecpolska na całej swej długości jest otwarta na pola, łaki i sady. Łowisk z pewnością nie brakuje, może podobnie jest z miejscami do gniazdowania.

MŁODE USZATKI I "STARY" PUSZCZYK

2010-05-29T16:51:00.004+02:00

Dzięki informacjom od Pana Rostalskiego wiem, że na osiedlu Broniewskiego pojawiły się młode uszatki. Podobno uroczo popiskują wieczorami po dziewiątej z jednego z rosnących na osiedlu drzew ;) Wkrótce postaram się zweryfikować sukces lęgowy pozostałych włoszczowskich sów.

Na początku maja odkryłem nowego puszczyka na "przedmieściach" naszej metropolii. Puszczyk pozostawił ślady dokładnie 2 km w linii prostej od innego puszczyka - lokatora budki. Odległość, jak i dzielące oba miejsca: las, łaki i wieś wskazują, że jest to raczej inny osobnik. Na obrzeżach lasu z wylotem na łaki czekały na swojego znalazcę świadectwa puszczykowego menu - wypluwki. Bez szczegółowej analizy - na pierwszy rzut oka - widać że menu puszczyka było urozmaicone. Na brzegu jednej z wypluwek wyraźnie widać resztki kostne gryzonia, na innej pozostałości piórek, w kolejnej chitynowy pancerzyk.

PLAMKA MAZURKA

2010-05-29T16:11:00.003+02:00

Miłe słowa dotarły do nas ze świetnego ptasiego bloga plamki mazurka Gorąco ten blog polecam do regularnych odwiedzin. Blog jest wart częstych odwiedzin ze względu na nieustannie aktualizowaną, bogatą treść i nadzwyczajne, świetne fotografie ptaków tam zamieszczane! Po prostu ptasioblogowa REWELACJA. Kto tam zajrzy, z pewnością spędzi trochę czasu. Tym bardziej cieszą miłe słowa jakie usłyszeliśmy od plamki mazurka o naszych działaniach. Dziękujęmy! :)
link do tekstu o nas

USZATKI Z RYNKU

2010-04-16T09:16:00.001+02:00

Zdjęcia Krzyśka Dudzika zrobione kilka dni temu. Niestety wczoraj zaczęto wycinać część gałęzi z drzew na rynku. Miejmy nadzieję, że uszatki nie porzucą z tego powodu gniazda w kolonii gawronów!

JEST LOKATOR - UZUPEŁNIENIE

2010-04-06T09:24:00.011+02:00

Wrzucam fotografie dokumentacyjne mieszkańca budki. Puszczyk jest jasnobrązowej, cynamonowej odmiany kolorystycznej. Tej rzadszej i - co tu dużo pisać - ładniejszej :) Podobny, cynamonowy puszczyk wg informacji Czarka jest też w Maluszynie.
Około 2 kilometry od miejsca zawieszenia budki znalazłem ślady obecności kolejnego puszczyka. Podejrzewam, że to inny osobnik.

PÓJDŹKA POTWIERDZENIE

2010-04-06T08:57:00.001+02:00

Jeszcze przed świętami Czarek Nowak potwierdził pójdźkę krzyczącą w okolicach szkoły rolniczej. Już druga niezależna osoba zgłasza tę sowę z okolic Koniecpolska-Ogrodowa, można zatem uznać, że stanowisko jest potwierdzone :) Mamy 2 stanowiska pójdźki. Potwierdzone wielokrotnie są też stanowiska uszatek, które dość łatwo można w niektórych miejscach spotkać. Ostatnio widać tylko samczyka, co może oznaczać, że samiczki są już w gniazdach i wysiadują z pisanek młode uszatki :)

Z sów podmiejskich, leśnych - udało się namierzyć kolejne stanowisko puszczyka w lasach na zachód od Włoszczowy! To czwarte znane stanowisko puszczyka w bliskich okolicach miasta.

POSZUKIWANIA

2010-03-29T09:41:00.003+02:00

W piątek 26 marca razem ze Zbyszkiem, Kasią i Olą Rak oraz Agnieszką Prokop poszukiwaliśmy włoszczowskich sów. Sprawdziliśmy południową i zachodnią część miasta. Niestety bez żadnych odkryć, kompletna klapa. Sowy milczały jak zaklęte, potwierdzając tezę że odzywają się i pokazują się tylko wtedy jak mają na to ochotę :)

W niedzielę za to w samym centrum miasta sowy otwarcie prezentowały się co bardziej spostrzegawczym przechodniom, leniwie przy tym przysypiając... Zdjęcia udostępnił Czarek Nowak. Dzięki!

USZATKI MAJĄ SIĘ DOBRZE

2010-03-24T13:27:00.002+01:00

W ostatnich dniach pogoda dopisuje, toteż pojawiły się kolejne ustalenia dotyczące włoszczowskich sów. Agnieszka Prokop wyczulonym uchem namierzyła kolejne uszatki, które bardzo ciekawie podzieliły terytoria. Jeden z samczyków pohukuje z samego centrum miasta, drugi odpowiada mu z relatywnie bliskiej odległości, bo z okolic SP nr 1. Okazało się, że graniczące gniazdami terytoria uszatek siłą rzeczy rozciągają się odpowiednio w przeciwne strony: uszatki z okolic szkoły na wschód w okolice starostwa, a uszatki z centrum na zachód w stronę budynku policji (Panowie Policjanci potwierdzili znajomość głosu tej sowy). Miałem możliwość śledzić przelatującą spod szkoły uszatkę na kolejne stanowiska pohukiwania - kolejno spod szkoły, na Osiedle Brożka i pod Dom Kultury. Kolejna uszatka zajmuje teren sadów i pól w trójkącie ulic Czarnieckiego i 1 Maja. Udało się też potwierdzić znane kilkuletnie stanowisko uroczej bywalczyni stropodachu szpitala - płomykówki. Piękna Tyto alba dała się oglądać przy wlocie przed długi czas! Niestety dotychczas potwierdzone zostało tylko jedno stanowisko pójdźki. Dla przypomnienia 2 lata temu mieliśmy 6 stanowisk w mieście. Wydaje się to dowodzić, że pozostawienie otwartych wlotów do stropodachów z których korzystają te sowy ma priorytetowe znaczenie dla ochrony Athene noctua. Uszatki, którym ciężko było zimą, teraz radzą sobie dobrze, bo mają pod dostatkiem gniazd krukowatych, które zajmują. Pójdźkom, które nie korzystają z gniazd innych ptaków, a zamieszkują otwory w stropodachach budynków, oprócz zimy dokucza brak potencjalnych miejsc lęgowych.

PIERWSZE POTWIERDZENIA

2010-03-12T11:41:00.001+01:00

Tegoroczny sezon inwentaryzacji naszych miejskich i podmiejskich sów jest już rozpoczęty i mamy pierwsze potwierdzenia. Agnieszka Prokop potwierdziła wieloletnie stanowisko uszatki w okolicach starostwa. Jest to bardzo miła wiadomość, bo samczyk pohukiwał sam z siebie, a wiemy, że uszatkom w tym roku ze względu na zimę było szczególnie ciężko. Najwyraźniej samczyk uszatki był w dobrej kondycji. Michał Sobański przekazał wiadomość o samoistnie "wydzierającym się" samczyku pójdźki w rejonie ulicy Koniecpolskiej... czyli wiosna już blisko!

Z kolei podczas wczorajszej wyprawy, mimo niesprzyjającej aury (śnieg i pogoda niżowa), odezwał się samczyk pójdźki na osiedlu AK. Liczymy na więcej! :)

JEST LOKATOR

2010-03-08T09:39:00.003+01:00

Wczoraj w ramach rozpoczęcia sezonu inwentaryzacyjnego ulubionych ptaków odwiedziłem zawieszoną razem z Pawłem Grzegorczykiem skrzynię dla puszczyka w lesie pod Włoszczową. Skrzynię wieszliśmy rok temu w miejscu, które wydało się nam optymalne do tego rodzaj przedsięwzięcia - bliskość łąk i pól, urozmaicony, bogaty fragment lasu mieszanego położonego nad strumienem. Wybrałem się w okolice zawieszonej skrzyni wieczorem i ...jest! W skrzyni siedział, a właściwie wyglądał z niej zaintrygowany hałasem kroków puszczyk :) Niezmiernie się ucieszyłem, bo szczerze mówiąc mam już dość przygnębiających wiadomości o padłych z głodu w wyniku przeciągającej się zimy ptakach. Wycofałem się, po śladach, żeby nie niepokoić niepotrzebnie sowy.

Fakt zamieszkania zawieszonej skrzyni w kolejnym roku, zdaje się wskazywać na optymalny termin do wieszania skrzynek. Jesienny wybór terytorium skazuje wszystkie skrzynie wieszane zimą na bycie pustostanem przez minimum jeden sezon. Wiosną nie należy przeszkadzać ptakom, jesienią jest za późno, najlepiej chyba wieszać latem.

Wkrótce postaram się zamieścić foto dokumentacyjne, tymczasem zdjęcie samej budki tuż o zawieszeniu. Samą okolicę zawieszenia skrzyni można zabaczyć w poscie "Puszczykowo"

TRUDNA ZIMA

2010-02-18T12:49:00.007+01:00

Bardzo ciekawe spostrzeżenie dotyczące martwych sów znalazło się na liście dyskusyjnej poświęconej sowom: SOWY@yahoogroups.com Wojewódzkie Inspektoraty Weterynaryjne wykonują sekcję martwych ptaków, dzięki czemu, zlecając taką pracę, można dowiedzieć się o przyczynach śmierci sów. We wzmiankowanym wpisie Paweł Szczepaniak opisał badane: uszatkę i puszczyka. Uszatka - podobnie jak opisywana we wcześniejszym wpisie na blogu włoszczowska sowa - padła z głodu, charakteryzowało ją skrajne wychudzenie i odwodnienie. Natomiast martwy puszczyk okazał się być - co zaskakujące - w dobrej kondycji. W jego żołądku znaleziono resztki małego ptaka. Zginął natomiast wskutek kolizji z samochodem. Okazuje się że specjalizacja pokarmowa bywa bardzo niebezpieczna i odwrotnie plastyczność w doborze pokarmu może w trudnych czasach uratować życie, choć ... może nie zawsze - kolizja z samochodem mogła być przecież spowodowana np. pogonią za ptakiem, która kazała puszczykowi opuścić bezpieczne leśne terytorium.
Warto przy tej okazji przypomnieć włoszczowskiego puszczyka, którego menu na podstawie składu wypluwek zawierało: nie tylko wiele gatunków ssaków: związanych z polami (nornik zwyczajny, mysz polna), wodami (zębiełek białawy, nornik bury), lasami (mysz leśna, mysz zaroślowa), ale nawet siedzibami ludzkimi (kret, szczur wędrowny, mysz domowa). Ssaki reprezentowały zarówno gryzonie (myszy, szczury, nornikowate), jak i owadożerne (kret, ryjówki, zębiełek). Uzupełnieniem było szerokie spektrum innych ofiar: żaby, chrząszcze, ptaki. Wiecej we wpisie z lipca 2009 r: link do postu

Wczoraj ucieszyłem się, kiedy zobaczyłem na śniegu przy "karmniku" (ziarno wysypane na ziemi dla ptaków) ślady jakby polowania na gryzonie. Na śniegu odciśnięte zostały rozłożone skrzydła, a pośrodku w śnieg zanurkowały ptasie łapy. Ponieważ ziarno wysypuję regularnie od późnej jesieni, korzysta z niego wiele ptaków jak i gryzoni. Oczywiście pomyślałem życzeniowo, że ślady pewnie zostawiła sowa, która wykorzystała okazję i zaczaiła się na słupku ogrodzenia itd itp. Niestety najprawdopodobniej były to jednak sójki, które obok sikor i dzwońców, skrzętnie korzystają z darmowej stołówki i zawsze z drzewa witają mnie (i wiadro z ziarnem) zgrzytliwy powitaniem.

ZIMA

2010-02-09T11:03:00.002+01:00

Niestety przedłużająca się zima daje się naszym sowom mocno we znaki. Gruba pokrywa śniegu, często zlodowaciała, uniemożliwia ptakom skuteczne polowanie na gryzonie, które przemieszczają się pod śniegiem. Wczoraj odebrałem rano telefon z włoszczowskiej komendy policji, że przed komisariatem została znleziony osłabiony "puchacz". "Puchacz" okazał się być uszatką, niestety skrajnie wyczerpaną, tak że nie doczekała ratunku. Miałem nadzieję, że zastrzyk z glukozy wzmocni sowę i będzie można ją nakarmić. Niestety ptak padł, zanim zdążyłem wrócić z apteki z glukozą. Sowa była skrajnie wyczerpana, mięśnie klatki piersiowej były w zasadzie w zaniku.

Pojwiające się informacje na ptasich listach dyskusyjnych o tym, że uszatki rozlatują się z zimowisk i desperacko szukają pokarmu w pojedynkę zdaje się potwierdzać i ten przypadek. Trudno pomóc sowom, bo potrzebują żywego pokarmu i wykładanie martwych myszy itp na niewiele się zdaje. Ekstremalnie trudną sytuację sów można poprawić budując tzw "myszarnie". Pomysł przekazał na sowią listę dyskusyjną Paweł Szczepaniak. Myśliwi używają "myszarni" do wabienia lisów. Pomysł opiera się na kostce słomy umieszczonej pod daszkiem. Pod kostką wysypuje się ziarno, gryzonie ponoć bardzo chętnie zamieszkują takie miejsca. "Myszarnie" mogłyby oczywiście również służyć sowom. Ustawienie kilku takich kostek słomy koło siebie sprawia, że gryzonie przemieszczają się i stają się łatwym łupem dla sów. Poniżej link do zdjęcia "myszarni" na stronie myśliwych:

http://kola. lowiecki. pl/nowy_sacz/ jelen/ambony/ myszar1.jpg

POLUJĄCA USZATKA

2010-02-03T11:48:00.003+01:00

W sobotę 30 stycznia Kasia Rak z Kubą Bałazińskim mieli bardzo ciekawą obserwację uszatki polującej w przydomowych ogródkach w okolicach ul. Przedborskiej. Niestety polowanie nie było udane. :(
Filmik z obserwacji:

ZIMUJĄCE USZATKI W SĄSIEDNIM POWIECIE

2009-12-31T12:17:00.011+01:00

Niestrudzony Krzysiek Dudzik przygotował poniższą relację o zimowisku uszatek:

27 grudnia br. wraz z Ernestem Bielakiem i Mileną Michałkiewicz policzyliśmy sowy na dwóch zbiorowych zimowiskach tego gatunku w okolicach Jędrzejowa. Stwierdziliśmy łącznie 46 osobników! Liczba na każdym stanowisku była identyczna – po 23 sowy. Szczególnie przyjemne było potwierdzenie ich występowania na stanowisku w Borowie – w połowie listopada Ernest kontrolował je i nie stwierdził ani jednej sowy. Okazało się, że choć z opóźnieniem, to jednak przyleciały!

Głównym celem naszej wyprawy było jednak sfotografowanie tych niezwykłych ptaków. Fotografowanie uszatek metodą digiscopingu w tym przypadku wcale nie było łatwe. Ptaki pozwoliły do siebie podchodzić nawet na odległość kilku metrów. Tak bliska odległość ptaków od obserwatorów znacznie jednak utrudniła znalezienie ptaka w lunecie. A jak już się go znalazło, to przeważnie wypełniał cały kadr. Zamiast więc podchodzić bliżej do ptaków, by je uchwycić obiektywem aparatu, my musieliśmy się od nich oddalać! :)

Efekty naszych bezkrwawych łowów możecie zobaczyć na załączonych zdjęciach.

Dotychczas nie udało się wykryć zbiorowego zimowiska uszatek na terenie powiatu włoszczowskiego. Stąd informacje na ten temat będą szczególnie cenne.
Zwracamy się z prośbą o zgłaszanie wszelkich obserwacji zimujących sów (nie tylko uszatek) z terenu powiatu włoszczowskiego. Wszelkie, wyrywkowe nawet, obserwacje pojedynczych ptaków są dla nas bardzo cenne, gdyż powiększają wiedzę na temat sów tego terenu. Dodatkowo, oprócz kontroli liczebności uszatek, zbierane są w ramach szerszej ogólnopolskiej akcji, wypluwki, których późniejsza analiza pozwoli na określenie składu pokarmowego sów i ocenę ich kondycji.

Uszatka często zimuje w centrum osiedli ludzkich, na niewielkim nawet szpalerze drzew, jak ma to miejsce np. w Wodzisławiu k. Jędrzejowa, gdzie wykonaliśmy powyższe zdjęcia. Cenną wskazówką są leżące pod drzewami wypluwki (często w dużych ilościach), które świadczą o przebywaniu tych ptaków w ciągu dnia na okolicznych drzewach. Dlatego jeszcze raz prosimy o nadsyłanie do nas również takich obserwacji, celem późniejszego zweryfikowania w terenie.

2009-12-14T14:25:00.003+01:00

W dniach 4-6 grudnia 2009 odbyła się II konferencja "Sowy Strigiformes Polski. Sowy Włoszczowy były na niej dumnie reprezentowane :) Liczne prelekcje i wykłady pozwoliły wzbogacić wiedzę i skorzystać z doświadczeń znakomitych Koleżanek i Kolegów.
Siłą rzeczy najbardziej przypadły mi do gustu tematy związane z tymi sowami, które mam przyjemność obserwować na naszym terenie. Bardzo ciekawy był cykl prelekcji o zachowaniach terytorialnych pójdźki i puszczyka w ciągu roku oraz ich uzależnienia od różnego typu krajobrazu. Naukowe spostrzeżenia Grzegorza Grzywaczewskiego i Szymona Ciosa znalazły potwierdzenie podczas włoszczowskich ornitologicznych inwentaryzacji. Nasze sowy (populacja miejska) odzywają się punktowo i tym samym trudno określić wielkość ich terytorium. Była to, jak się wydaje jedna z trudności podczas poszukiwania sów. Włoszczowskie sowy trzeba było precyzyjnie namierzyć. W przeciwieństwie do sów leśnych, miejskie sowy nie przylatywały w kierunku niepokojącego je głosowo "intruza".

KRYMINALNE ZAGADKI WŁOSZCZOWSKIEJ AWIFAUNY

2009-11-09T12:36:00.007+01:00

Tym razem nie o sowach...w piątek zadzwonił Krzysiek z informacją, że ktoś widział martwe ptaki w okolicy ulicy Śląskiej. Jeden z nich to podobno jakiś drapieżnik. Ptaki miały być koło przystanku autobusowego tuż przy słynnym na całą Polskę peronie. Informacja była niepokojąca, bo niedawno w innej części miasta na osiedlu Góral znajdowane były ptaki zastrzelone z wiatrówki. Wydawało się, że ledwo zakończyła się jedna interwencja z udziałem policji i pouczeniem idioty z wiatrówką (o tym więcej w innym wpisie pt. Wiatrówka), a trzeba będzie rozpocząć nową. Wsiadłem do samochodu i pojechałem na miejsce. Istotnie tuż za przystankiem z pleksiglasu leżały dwa martwe ptaki - kos i krogulec. Śmierć ptaków musiała nastąpić niedawno, najwyżej kilka godzin wcześniej. Oczy ptaków, które najszybciej się psują, nadal były w dobrym stanie. Zwłaszcza krogulec wyglądał tak, jakby za chwilę miał wyrwać się z odrętwienia i polecieć. Niestety nic się takiego nie stało. Obszedłem okolicę w poszukiwaniu innych martwych ptaków. Nie znalazłszy żadnych innych wróciłem do oględzin krogulca i kosa. Oba ptaki nie miały żadnych śladów postrzelenia śrutem. Z dzioba kosa wypływała resztka soku z winogron, którymi musiał posilać się tuż przed śmiercią. Nagle wszystko stało się jasne. Tuż za przystankiem wzdłuż budynku rosła wśród świerków winorośl. Posilającego się kosa, wypatrzył krogulec - jeden z najszybszych i najzwinniejszych łowców ptaków. Ucieczka i pogoń były tak szybkie, że ptaki nie zauważyły w porannej mgle przezroczystej przeszkody przystanku. Rozbiły się o szybę. Krogulec, który świetnie manewruje nawet między gałęziami drzew, tym razem w zapamiętałym pościgu, stracił życie. Być może przyczyną była nieznajomość terenu, albo niedoświadczenie wynikające z młodego wieku drapieżnika.

WSI SPOKOJNA, USZATKOWA

2009-11-09T12:27:00.002+01:00

Dotarła do nas spóźniona, ale miła informacja z minionego lata. W Łachowie pod Włoszczową rezyduje uszatka. Jak przystało na wiejską sowę siedziała na drewnianym płocie. Z Łachowa też docierały w minionym sezonie, niestety niepotwierdzone, informacje o słyszanych głosach pójdźkowych. Byłoby naprawdę wspaniale, gdyby się to udało potwierdzić!

WIATRÓWKA

2009-11-09T12:22:00.002+01:00

Na osiedlu Góral zaczęliśmy znajdować martwe, zastrzelone z wiatrówki ptaki. Dość szybko udało się ustalić kto jest za to odpowiedzialny. Wezwana policja pouczyła ignoranta z wiatrówką. Dodatkowo sprawą zajęła się lokalna prasa - art w załączeniu. Niestety wszystko wskazuje na to, że z ręki głupiego człowieka zginęły także chronione pójdźki, które gniazdowały od lat w domu obok. Ich nagłe zniknięcie z dotychczasowego miejsca lęgowego daje się wytłumaczyć tylko w ten sposób. Głupota i okrucieństwo ludzi bywają załamujące - kilka bloków z zasłoniętymi otworami wlotowymi do stropodachów, jegomość z wiatrówką i nagle z 6 lęgowych par pójdziek w 2007 mamy w 2009 tylko 3 pary.

USZATKA BŁOTNA

2009-08-27T12:19:00.008+02:00

Dzisiaj mamy bardzo ciekawą obserwację Łukasza Mieleczarka z torfowisk pod Włoszczową - Uszatkę błotną! Występującą bardzo nielicznie na terenie Polski uszatkę błotną Asio flammeus Łukasz zaobserwował i sfotografował podczas wyprawy entomologicznej. Ptak, być może zdziwiony widokiem człowieka z czerpakiem entomologicznym - jak relacjonował Łukasz - nie odleciał zbyt daleko i dał się sfotografować najpierw wśród niskich brzóz, potem w turzycach.
Obserwowana uszatka błotna, skrajnie nielicznie lęgowa na terenie naszego kraju, najprawdopodobniej jest ptakiem przelotnym. Zatrzymała się na obszarze, gdzie aktualnie jest pod dostatkiem pożywienia. Poluje na gryzonie - najczęściej w dzień, rano i wieczorem, wykonując patrolowe loty nisko nad ziemią. Warto nadmienić, że jako jedna z nielicznych sów na świecie buduje na ziemi gniazdo. Oczywiście jest objęta ścisłą ochroną gatunkową. W załączeniu zdjęcia Łukasza Mielczarka ze spotkania z pięknym i rzadkim gościem.

USZATKOWO - FILMOWO

2009-07-29T15:22:00.003+02:00

Oto pierwszy film o naszych sowach autorstwa Krzyśka Dudzika z czerwca. Fotografie tych młodych uszatek były już na blogu. Miło popatrzeć jak nudziły się w dzień młode uszatki, zanim poleciały "na swoje":)

ANALIZA SOWICH WYPLUWEK

2009-07-29T15:10:00.002+02:00

Dzięki uprzejmości Pani Emilii Grzędzickiej z Instytutu Nauk o Środowisku UJ dostaliśmy zdjęcia z analizy sowich wypluwek. Warto w skrócie opisać metodę badania. Zbierane wypluwki często są mokre, dlatego należy obchodzić się z nimi delikatnie i uważać, żeby ich nie zniszczyć, bo łatwo się odkształcają. Zbiór powinien zostać wysuszony, aby pozbyć się owadów i zapobiec pleśni. Trzymane w suchym i przewiewnym miejscu wypluwki mogą czekać na analizę składu pokarmowego sowy. Przed rozpoczęciem badania wypluwki mierzy się zapisując wymiary, kształt, ewentualne odkształcenia, cechy charakterystyczne. Następnie dokonuje się właściwej analizy. Jest kilka metod: - „na mokro” - moczy się wypluwki w różnych roztworach w których po pewnym czasie rozdzielają się kości zjedzonych zwierząt od sierści i innych niestrawionych elementów oraz - „na sucho”, rozdzielając poszczególne części igłą preparacyjną. Aby oczyścić kości i rozwiać wątpliwości diagnostyczne moczy się je w wodzie utlenionej. Następnie pozostaje skorzystanie ze swojej wiedzy i oznaczenie sowich ofiar na podstawie resztek kostnych. Liczbę ofiar w wypluwce oznacza się na podstawie czaszki, prawej lub lewej żuchwy.

WYJĄTKOWA OFIARA PUSZCZYKA

2009-07-20T14:25:00.004+02:00

Tak oto wygląda, będący pod ścisłą ochroną zębiełek białawy Crocidura leucodon ssak z rodziny ryjówkowatych, którego upolował puszczyk. Zdjęcie z wikipedii.

NAUKOWO O NASZYCH SOWACH czyli co jadły puszczyki

2009-07-20T14:17:00.005+02:00

Pani Emilia Grzędzicka z Instytutu Nauk o Środowisku UJ przesłała wyniki analizy wypluwek naszych włoszczowskich puszczyków. Badania zostały przeprowadzone na wypluwkach z 2 stanowisk spod Włoszczowy z okolic przysiółku Laski i z okolic Komparzowa. Z tych miejsc wypluwki były kilkakrotnie zbierane wiosną br.

Jak pisze autorka w swoim artykule: Plastycznośc jako strategia pokarmowa, który jest podsumowaniem prac analitycznych:

"Sowy w znacznym stopniu żywią się drobnymi ssakami. Zazwyczaj połykają swoje ofiary w całości, a po strawieniu mięsa, sierść i kostki zwracają jako zwarte wypluwki. Ponieważ zwierzęta mogą być identyfikowane po fragmentach szkieletu, analiza tych resztek to cenne narzędzie dla badacza. Można się nauczyć nie tylko tego, co sowa zjadła, ale i jakie gatunki występują w okolicy".

Tak było i w tym przypadku - badania wypluwek włoszczowskich sów dostarczyły ciekawych informacji o składzie pokarmowym, jak i o występujących na danym terenie gatunkach. Okazało się, że na terytorium jednego z puszczyków występuje zębiełek białawy, ssak owadożerny z rodziny ryjówkowatych. Zębiełek jest pod ścisłą ochroną i w Polsce występuje głównie na południu, na Lubelszczyźnie i w Wielkopolsce. Znalezienie szczątków zębiełka w wypluwce potwierdza, że można spotkac go także bliżej centrum kraju.

Jesli chodzi po pozostałe ofiary, to warto zacytować wnioski z wymienianego już artykułu Emilii Grzędzickiej:

" Wypluwki puszczyka z okolic Włoszczowy także pokazują, że poluje na rozmaite ofiary i potrafi dostosowywać się do otoczenia. Wypreparowano z nich nie tylko wiele gatunków ssaków: związanych z polami (nornik zwyczajny, mysz polna), wodami (zębiełek białawy, nornik bury), lasami (mysz leśna, mysz zaroślowa), ale nawet siedzibami ludzkimi (kret, szczur wędrowny, mysz domowa). Ssaki reprezentują zarówno gryzonie (myszy, szczury, nornikowate), jak i owadożerne (kret, ryjówki, zębiełek). Uzupełnieniem jest szerokie spektrum innych ofiar: żaby, chrząszcze, ptaki. Może trudno sobie wyobrazić, żeby puszczyk chwytający drobnego chrząszcza, czy żabę zaspokoił w pełni swoje potrzeby pokarmowe, jednak z drugiej strony sezon lęgowy jest na tyle energochłonny, że lepiej wrócić z polowania z wieloma rozmaitymi zwierzętami niż mniejszą ilością tych najbardziej pożądanych. Co więcej, zasoby środowiska nie należą do niewyczerpywalnych. Gdy zabraknie tych „najlepszych”, sięgnięcie po inne jest najkorzystniejszym rozwiązaniem pozwalającym utrzymać się na niezmiennym poziomie. Stąd plastyczność śmiało może być uznawana za optymalną strategię żerowania".

Cieszy fakt, że włoszczowskie sowy spotkała nobilitacja w postaci naukowego zzainteresowania. :) Oby miało to przełożenie na działania ochronne na rzecz gatunku i biotopu w którym sowy żyją!

PŁOMYKÓWKA

2009-07-14T11:23:00.006+02:00

Wreszcie mamy sfotografowaną kilkuletnia rezydentkę szpitalnego stropodachu. Płomykówka Tyto alba zamieszkuje stropodach włoszczowskiego szpitala od kilku lat. Trudno się zreszta temu dziwić, bo ma tam optymalne, z punktu widzenia łowcy, warunki. Bezpieczne schronienie w otworze kilkanaście metrów nad ziemią i bezpośredni wylot na łowiska - pola i sady. W tym roku też udało się potwierdzic lęg - wracającej z polowania płomykówce towarzyszą głosy młodych sów spragnionych pożywienia. Płomykówki znane są ze świetnie rozwiniętego zmysłu słuchu, polują głównie nocą od zmierzchu do świtu. Sprawia to, że sfotografowanie płomykówki bez korzystania ze sztucznego oświetlenia lamp błyskowych jest bardzo trudne. Krzysiek Dudzik uchwycił naszą płomykówkę tuż po zmierzchu jak wyjrzała na chwilę z otworu i godzinę później oświetloną tylko słabym blaskiem ulicznego oświetlenia.
W roku ubiegłym mieliśmy jeszcze we Włoszczowie stanowisko płomykówki w stropodachu bloku na osiedlu Brożka, niestety zatkanie otworów do stropodachu podczas remontu - nota bene niezgodne z obowiązującym prawem - spowodowały utratę tego miejsca lęgowego. Mamy plany stworzenia alternatywy dla utraconego miejsca lęgowego w postaci zawieszenia skrzyń lęgowych. Jak się już uda to zrobić, to z pewnością o tym napiszę ;)

PRASA O NASZYCH SOWACH

2009-07-13T10:26:00.003+02:00

Lokalne "Echo Dnia" napisało w piątek 10 lipca 2009 o naszych sowach i potrzebie ich ochrony. Redaktor Rafał Banaszek dodatkowo zamieścił 2 duże zdjęcia naszch sów autorstwa Krzyśka Dudzika. Mamy nadzieję, że tekst pomoże nam w naszych akcjach ochronnych.

PÓJDŹKI Z AK RZĄDZĄ !

2009-07-06T15:35:00.007+02:00

Dzięki Krzyśkowi Dudzikowi mamy nowa porcję zdjęć naszych ulubionych bohaterek - pójdziek z osiedla AK! Jest co najmniej trójka młodych, złotookich Aten. Podczas sesji pójdźki przebywały na gościnnych występach na kominie sąsiedniego domku jednorodzinnego. Na fotografiach widać jeszcze szatę puchową na głowach, w której to szacie młode pójdźki wyglądają niczym pluszowe zabawki. Młode pójdźki podczas sesji zdjęciowej miały doskonałe wyczucie aparatu i patrzyły prosto w obiektyw:). Nad przebiegiem sesji czuwał jeden z rodziców, kontrolując sytuację z okopconego komina. Zdjęcia Krzysiek robił oczywiście digiscopowo, żeby nie niepokoić sów.

PÓJDŹKI W WĘGLESZYNIE

2009-07-01T09:29:00.007+02:00

Krzysiek Dudzik podesłał zdjęcia pójdźki, które zrobił w Węgleszynie koło Oksy. Złotookie Ateny mieszkają w budynku Pana Tkaczewskiego od około 3 lat. Jak widać na zdjęciach mają się świetnie! Jest to super wiadomość, bo w poprzednim sezonie, inwentaryzując z Pawłem Grzegorczykiem północne i wschodnie tereny powiatu włoszczowskiego, nie udało się nam zlokalizować ani jednego stanowiska pójdźki na wsi. Obecność Athene nocua w Węgleszynie jest obiecująca z dwóch powodów. Po pierwsze włoszczowska populacja nie jest izolowana, istnieje dyspersja młodych sów z Włoszczowy na okolicę i być może odwrotnie. Po drugie, zapewne przy większej cierpliwości, szczęściu i dzięki informacjom od mieszkańców, szanse na znalezienie kolejnych sowich stanowisk poza Włoszczową rosną. Jeśli czytacie informacje na blogu, a macie podejrzenie zamieszkania przez sowę jakiegoś miejsca, to proszę dajcie znać na maila (email jest w profilu - trzeba kliknąć na grafikę sowy). Każda informacja może okazać się cenna dla ochrony tych pieknych ptaków!

Śliczności II

2009-06-05T08:26:00.005+02:00

Jeszcze jedno zdjęcie podlotów uszatek od Krzyśka, które zatytułował "Zaręczyny". Mnie się wydaje - patrząc na zdjęcie - że słyszę: Kto Ci zrobił takie ładne paznokcie, siostro?

Popiskiwania młodych uszatek słychać na tyle dobrze, że to chyba najlepszy czas na sprawdzenie innych miejsc i potwierdzenie lęgów. Na pewno słychac młode w 2 miejscach :)

ŚLICZNOŚCI

2009-06-03T09:35:00.007+02:00

Dziś rarytas! - sesja fotograficzna autorstwa Krzyśka Dudzika. Krzysiek wczoraj zrobił piękne zdjęcia naszym włoszczowskim uszatkom. Zdjęcia zostały wykonane digiscopowo, ptaki nie były niepokojone :) Dzięki Krzychu za zdjęcia!

Kilka dni temu od Czarka Nowaka dostałem informację o obserwacji jaka miał tuż przed praca - widział usztkę, która z upolowaną nornica usiadła na drzewie, niedaleko od niego i dała się obserwować przez kilka minut - jaka szkoda, że Czarek nie miał wtedy aparatu! Całe zdarzenie było niedaleko od miejsca w którym Krzysiek sfotografował podloty. Zapewne Czarek widział któreś z rodziców tych pięknych uszatek. Cóż, jak się ma takie śliczności do wykarmienia, to trzeba polować nawet rano ;)

PRZYJACIELE SÓW

2009-05-28T12:55:00.003+02:00

Dzięki przyjaciołom sów mam 2 informacje dotyczące sowich stanowisk we Włoszczowie. Pani Edyta Wójcik wyczulonym na pójdźkę uchem usłyszała pójdźki na osiedlu Broniewskiego w okolicach bloku nr 16, co potwierdza ubiegłoroczne stanowisko tych ptaków. Cieszy to tym bardziej, że latem ubiegłego roku właśnie w bloku nr 16 zostały zasłonięte otwory wlotowe do stropodachu. Odzywająca się pójdźka świadczy, że sowa znalazła sobie inne miejsce gniazdowania w bliskiej okolicy. Pan Nadleśniczy Artur Ratusznik potwierdził natomiast fakt gniazdowania uszatki przy ulicy Sobieskiego na terenie żydowskiego cmentarza (w tych okolicach w ubiegłym roku zawiesiliśmy kosz dla uszatki). Pohukująca uszatka po rocznej przerwie powróciła w miejsce w którym gniazdowała w 2007 roku :)

PUSZCZYKOWO

2009-05-27T12:54:00.001+02:00

PUSZCZYK MIŁOŚNIK STARYCH DRZEW

2009-05-14T14:00:00.005+02:00

Wczoraj postanowiłem sprawdzić miejsce dziennego odpoczynku puszczyka, żeby przekonać się czy nie pozostały w nim postkulinarne świadectwa w postaci wypluwek. Niestety pod pięknym świerkiem nic nie było, za to około 100 metrów dalej, pod równie imponującym drzewem, była świeża zrzutka. Muszę przyznać, że puszczyk może zaimponować gustem w wyborze drzew na dzienny odpoczynek - na drzewa młodsze niż 100 lat nie siada :D

SCHRONIENIE PUSZCZYKA

2009-05-05T08:33:00.000+02:00

W majowy weekend postanowiłem sprawdzić czy wieszana w listopadzie w okolicach Komparzowa skrzynka dla puszczyka znalazła lokatora. Na miejscu okazało się, że niestety nie, zapewne za sprawą niewielkiej wycinki drzew przeprowadzonej obok, ale i tak wyprawa zakonczyła się powodzeniem. Skrzynkę dla puszczyka powiesiliśmy z Pawłem Grzegorczykiem w strannie wybranym fragmencie lasu. W pobliżu zakolami płynął strumień, a w mieszanym lesie dominowały olchy, świerki i dęby. Nic dziwnego, że gdy teraz wiosną pojawiłem się tam ponownie, to przywitał mnie rejwach i festwal ptasich głosów: zięby, pierwiosnków, kosów, sikor, drozdów, kukułek, dzięciołów dużych i czarnych... Nie tylko mnie się tam podobało, po drodze do sosny na której zawisła skrzynia, minąłem gniazdo myszołowa. Sama para tych ptaków, jak się później okazało, krążyła nad pobliskimi polami. Skrzynia dla puszczyka, nie znalazła wprawdzie lokatora, jednak chodząc w tym uroczym fragmencie lasu, trafiłem pod majestatycznego świerka, gdzie czekały na mnie dowody puszczykowego życia. Pod samym pniem niedbale rozrzucone leżały wypluwki! Ucieszyłem się bardzo, bo fakt obecności wypluwek potwierdził, że miejsce dla puszczyka jest nie tylko znakomite moim zdaniem. Opinię tę podzielił swoją obecnością sam Pan Puszczyk. :) Zebrałem skrzętnie wypluwki do badań nad składem pokarmowym sów. Badania prowadzi Pani Emilia Grzędzicka z Instytutu Nauki o Środowisku UJ. To będzie kolejne, oprócz puszczyka spod Kurzelowa, stanowisko włoszczowskich sów, z którego zostanie dostarczony materiał do badań.

SOWY NA WESELU

2009-04-20T09:39:00.000+02:00

Sobotni wieczór spedziłem na weselu, toteż siłą rzeczy nie mogłem aktywnie poszukiac sowich stanowisk we Włoszczowie i okolicy. Okazało się - jak już ktoś powiedział - że sowy są wszędzie. :) Jeśli zapytać gościa weselnego czy słyszał sowy, najczęsciej odpowie że tak, a poproszony o powtórzenie sowiego głosu wydobędzie z siebie HU -HU, głos niestety niepasujący do żadnego gatunku. Jakież zatem było moje zdziwienie, gdy poprosiwszy o powtórzenie sowiego głosu, słyszanego ponoć 2 tygodnie temu, usłyszałem HU - huu - huuuuu czyli gromkie staccato po którym następiło łagodne tremolo. Tak, mój rozmówca mówił prawdę, słyszał sowę. Słyszał na tyle niedawno i dobrze, że potrafił doskonale powtórzyć jej głos. Na tej podstawie mogę stwierdzić, że puszczyki bywaja w okolicach Włoszczowy, w miejscowości Rudka. Okazało się, że sów można także szukać - i to skutecznie - na weselu :)

Uszatka na Broniewskiego

2009-04-20T08:57:00.000+02:00

Pierwsze poszukiwania we wschodniej części Włoszczowy nie przyniosły rezultatów - sowy niestety nie odzywały się ani w okolicy nadleśnictwa (gdzie liczyliśmy na obecność puszczyka) ani w okolicy Stolbudu. Samoistnie za to pod koniec wyprawy, którą podjęliśmy z Czarkiem Nowakiem odezwał się samczyk uszatki, pięknie pohukujący na osiedlu Broniewskiego.

NOWY SEZON

2009-04-01T10:09:00.000+02:00

Wczoraj ze Zbyszkiem Rakiem rozpoczęliśmy tegoroczną inwentaryzację sów miejskich we Włoszczowie. Potwierdziliśmy obecność pójdźki w 3 z 6 ubiegłorocznych stanowisk (osiedle AK, Sanepid, Dom Pomocy Społecznej) - w dwóch ostatnich sowy odpowiedziały na stymulację głosową dubeltowo - głosami samca i samicy. W otworze wentylującym stropodach szpitala nadal rezyduje płomykówka :) Mamy nadzieję, że to świetny prognostyk na kolejne poszukiwania!
Niestety nie ma juz sów na poddaszu domu Zbyszka na Góralu - samica zniknęła jeszcze zimą, a samczyk po intensywnym nawoływaniu zniknął jakieś 2 tygodnie temu. Ciekawe czy po znalezieniu nowej partnerki wróci na stare miejsce lęgowe. Tymczasem, jako że przyroda nie lubi pustki, miejsce po sowach zajęły kawki.

Z innych, niepokojących zjawisk we Włoszczowie: - pojawiła się praktyka ścinania drzew, a raczej ich korony, pozostawiając w to miejsce kikuty konarów. Początkowo myślałem, że jest to objaw dewiacji pilarza dokonującego "pielęgnującego" przycinania drzew i traktującego drzewa jak żywopłot. Niestety zbieżność takiego cięcia z miejscami gdzie gniazdowały kawki i gawrony jest uderzająca. Tak stało się m.in. w okolicy LO, gdzie w gawronim gniezdzie dotychczas miały swoje stanowiska uszatki. Szkoda, bo tak ścięte drzewa nie wyglądają estetycznie, ptaki w tym gatunki chronione (uszatka) wyniosą się, a osobiście powątpiewam czy Włoszczowa będzie bez kilku gniazd na drzewie piękniejsza i czystsza.

NIESTETY...

2009-02-12T09:11:00.000+01:00

Nie sądziłem, że będę musiał zrobić taki wpis. Niestety w sobotę 7 lutego, równo 2 tygodnie po uwolnieniu uszatki z żyłki na drzewie, znalazłem ją martwą w klatce. To przykre, że mimo zaangażowania tylu osób w dostarczanie pożywienia dla sowy, karmienie, mimo opieki i konsultacji weterynaryjnych, rehabilitacyjnych, sowa nie doczekała uwolnienia i powrotu na wolność. Jest to tym bardziej przykre, że nic nie zapowiadało śmierci ptaka - w niedzielę miała jechać na próbę lotu w wolierze do azylu sokolniczego. Uszatce zrobiono sekcję, aby uzyskać pewność czy nie popełniono błędu w trakcie rehabilitacji. Jedyne co stwierdził lekarz weteryjarii, to znaczne wychudzenie widoczne np. na mięśniach mostka, nie stwierdził żadnych uszkodzeń wewnętrznych ani zewnętrznych, brak wybroczyn na sercu, brak przekrwień narządów wewnętrznych. Diagnoza była trudna do postawienia- "wycieńczenie połączone ze stresem ?" - w ten sposób lekarz podsumował badanie.

Pośrednio niestety śmierć uszatki potwierdza tezę, że łatwiej jest dzikie zwierzęta chronić w ich naturalnym środowisku, niż je ratować. Wystarczyło nie zostawić na drzewie żyłki po reklamie, banerze...

REHABILITACJA

2009-01-29T09:31:00.000+01:00

W poniedziałek weterynarz ściągnął bandaż unieruchamiający skrzydło, a uszatka popisała się siłą łap mocno drapiąc opiekuna :) Dzisiaj już straszy - kiedy wchodzę do osobnego pomieszczenia, które dostała do swej dyspozycji - sycząc, kłapiąc dziobem i PODNOSZĄC nadwyrężone skrzydło! (prawie nim nie ruszała). Jeśli będzie wracać do pełni sił w takim tempie, to wkrótce za tydzień, może dwa powinna polecieć na wolność i niczym Holly Golighty ze sniadania u Tiffany'ego nie wracać do domu wcześniej niż nad ranem :)
Zmartwieniem, które na szczęście już sie skończyło był brak wypluwki. W środę pojawiła sie pierwsza, dzisiaj w czwartek była już kolejna. Ponieważ sama nie jadła tylko rozrzucała jedzenie po klatce - była karmiona za pomocą pincety. Ważne przy tym sposobie karmienia okazały się przerwy nawiązujące do naturalnego cyklu: jedzenie, wypluwka i dopiero po wypluwce znów jedzenie. Jest to konieczne, bo świeżo dostarczany pokarm blokowałby usunięcie niestrawionych resztek w postaci wypluwki i w pewnym momencie pokarm mógłby zacząc niezdrowo zalegać. Jak zauważyła P. Emilia Grzędzicka z Instytutu Nauk o Środowisku UJ przerwy w karmieniu nawiązują do naturalnego rytmu sowy-łowcy: "łowi całą noc.... jedna noc bardziej udana, druga mniej, potem odpoczywa kilkanaście godzin, zwraca co spożyła i dopiero znowu wyrusza na łowy".

PODOPIECZNA

2009-01-26T11:37:00.000+01:00

USZATKA - INTERWENCJA

2009-01-26T11:30:00.000+01:00

W sobotę 24 stycznia 2009 r. we Włoszczowie miała miejsce interwencja - ratowano uszatkę, która zawiesiła się na żyłce w okolicach LO i starostwa powiatowego (to znane nam miejsce gniazdowania uszatek we Włoszczowie). Sowę wypatrzył p. Krzysztof Czekaj i chwała mu za to, że natychmiast ściągnął strażaków, a potem dzwonił szukając dla sowy pomocy. Nie wiem dokładnie gdzie dzwonił, w każdym razie w jakiś sposób dodzwonił się do p. Ludwika Maksalona z TBOP, Pan Ludwik do Krzyśka Dudzika , a Krzysiek zadzwonił do mnie. Tak się zaczęło.

Wzięliśmy z Krzyśkiem sowę od p. Czekaja.
Okazało się, że choć wygląda na ptaka w dobrej kondycji, to ma kontuzjowane skrzydło, więc po konsultacjach z Pawłem Szczepaniakiem z SOS zabrałem sowę na przejażdżkę do lecznicy "Cztery łapy" w Kielcach. Tam p. Dr Kabała troskliwie zajął się sową, zrobił RTG skrzydła - szczęśliwie okazało sie że nie ma złamań, jest za to mocno nadwyrężone, bo na nim sowa wisiała nie wiadomo jak długo. Doktor odmówił przyjęcia zapłaty, mówiąc, że zrobił to dla sowy :). Sowa kłapnęła w podzięce dziobem i zrobiła panu doktorowi na podłogę kupę.

Do Włoszczowy wracałem w stresie czym nakarmię sowę, bo jest weekend, a ani myszy, ani ptaszków nie mam. Sowy muszą jeść coś z sieścią lub piórami inaczej grozi im, że nie sformuja wypluwki co wiąże się z zamuleniem wola i śmiercią. W żadnym wypadku nie należy karmić sów twarogiem, gotowanym mięsem itp.! Szczesliwym zbiegiem okoliczności wieczorem zostałem skontaktowany z włascicielem sklepu zoologicznego i w niedzielę rano uszatka miała już gryzonie na śniadanie. Niestety choć nie wyglada żeby byla w złej formie ogólnej (chodzi po klatce i klapie dziobem jak mnie tylko zobaczy), to nie chce jeść sama. Karmię ja pincetą.

PODSUMOWANIE 2008 ROKU

2009-01-07T10:36:00.000+01:00

fot. uszatki - Tomasz Pakosz, pójdźki - Robert Dobosz

Pora podsumować sezon 2008.

W czasie minionego roku zinwentaryzowaliśmy ponad połowę miasta, oznaczyliśmy: 6 stanowisk pójdźki, 2 stanowiska płomykówki, 4 stanowiska uszatki. We Włoszczowie i bliskich okolicach zawesiliśmy skrzynki dla pójdźki, kosze dla uszatki i skrzynie dla puszczyka. We współpracy ze starostwem podjęliśmy działania, aby administracje budynków z otworami wentylującymi stropodachy pozostawiły je otwarte dla ptaków. Wydaliśmy ulotki o sowach we Włoszczowie i ptakach powiatu, zorganizowaliśmy prelekcję o ptakach.

W projekcie "Sowy Włoszczowy" wzięło udział wiele osób - wspierając go merytorycznie, biorąc udział w poszukiwaniach sów, przekazując informacje, pomagając wieszać skrzynki. Wszystkim
dziękujemy! Szczególne podziękowania dla aktywnie uczestniczących w projekcie: Krzyśka Dudzika, Pawła Grzegorczyka, Roberta Dobosza i osób wspierających ze strony starostwa: Pana Starosty Ryszarda Maciejczyka, Pana Zbigniewa Krzyśka, Pana Cezarego Nowaka oraz
nadleśnictwa - Pana Artura Ratusznika!

PRZEDŚWIĄTECZNE WIESZANIE SKRZYNEK 3

2008-12-24T08:42:00.000+01:00

Przed świętami Robert Dobosz zawiesił w okolicach ulicy Wiejskiej skrzynkę dla płomykówki. Skrzynka znalazła się w szczycie stodoły, została przerobiona tak, aby wlot był z zewnątrz, zabezpieczony dodatkowo blachą przed kuną. Od wewnątrz Robert pozostawił możliwość inspekcji skrzynki.

PRZEDŚWIĄTECZNE WIESZANIE SKRZYNEK 2

2008-12-22T14:19:00.000+01:00

21 grudnia Paweł Grzegorczyk i Michał Staniaszek zawiesili kolejne skrzynki lęgowe dla sów we Włoszczowie. Ponownie, mimo niesprzyjającej aury, niekorzystnego biometru i przeziębienia, hartem ducha wykazał się Paweł wciągając ważącą 15 kg skrzynkę dla puszczyka na wysokość ok 9 metrów! Oferowana puszczykowi nieruchomość znajduje się w okolicy ulicy Kolejowej na opuszczonej posesji w otoczeniu nieużytków i lasu. Liczymy, że nieruchomośc nie będzie długo pustostanem, tym bardziej, że na miejscu znaleźlismy potwierdzenie sowiej obecności w postaci wypluwek. Budka tradycyjnie już miała podniesiony standard w postaci poprzeczki do przesiadywania i zabezpieczenia z zewnątrz środkiem drewnochronnym.
W okolicy ulicy Kochanowskiego powiesiliśmy z kolei skrzynkę dla pójdźki. Teren w którym znalazła się skrzynka to rozległe nieużytki, sąsiadujące z terenami przemysłowymi mleczarni i ZPUE.

PRZEDŚWIĄTECZNE WIESZANIE SKRZYNEK 1

2008-12-22T14:10:00.000+01:00

SKRZYNKA PÓJDŹKOWA KOŁO KURZELOWA

2008-12-01T13:59:00.000+01:00

fot. Tomasz Pakosz

KOLEJNE BUDKI DLA PÓJDŹKI

2008-11-28T08:40:00.000+01:00

Oto kilka fotek z wieszania z Robertem Doboszem skrzynki dla pójdźki w okolicy ulicy Wiejskiej.

WAŻNE PISMA

2008-11-26T16:18:00.000+01:00

Towarzystwo Przyrodnicze "Bocian" otrzymało interpretację Ministerstwa Środowiska, zrównującą zasłanianie wlotów na stropodachy bloków z niszczeniem siedlisk, będących pod ochroną, jerzyków, dla których budynki to jedyne miejsca gniazdowania. W związku z tym zatykanie otworów wlotowych jako niszczenie siedlisk ptaków podlega stosownym sankcjom prawnym. Wykorzystaliśmy to pismo w naszych działaniach mających na celu ochronę miejsc lęgowych sów. Pisma oficjalnie zostały wysłane ze Stowarzyszenia Ochrony Sów do administratorów bloków i do wiadmości starostwa. Dzięki wsparciu Kierownika Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Ochrony Środowiska p. Cezarego Nowaka ze Starostwa Powiatowego we Włoszczowie, również starostwo wystąpiło bezpośrednio do spółdzielni z poparciem akcji prowadzonej przez członków SOS i TBOP i wnioskiem o nie zasłanianie miejsc wlotowych w stropodachach.

We Włoszczowie akcja propagujaca pozostawianie w blokach otworów wlotowych otwartych jest cześcią działań mających na celu ochronę włoszczowskich sów. Mamy nadzieję, że dzięki jerzykom także i sowy wciąż będą mogły mieszkać na włoszczowskich osiedlach.

LOCUM DLA PUSZCZYKA

2008-11-23T12:13:00.000+01:00

Mimo niesprzyjającej aury postanowiliśmy, bo czasu coraz mniej do nowego sezonu lęgowego, wieszać kolejne skrzynki dla sów. Tym razem przyszła kolej na puszczyka, dla którego przygotowaliśmy topowa wersję skrzynki :) Skrzynia, żeby służyła jak najdłużej, została zabezpieczona kilkoma warstwami drewnochronnymi, z boku - zgodnie z wczesniejszymi sugestiami Pawła Szczepaniaka - przymocowalismy poprzeczkę do przesiadywania, a do środka wsypalismy warstwę trocin. Całość została przetransportowana w okolice Kąparzowa pod Włoszczową. Tam Paweł Grzegorczyk wykazał się hartem ducha i ciała, bo wciągnął, ważącą prawie 10 kg, skrzynię na wysokość 10 metrów i zamocował. Z dołu zagrzewał do wysiłku i "koordynował" Michał Staniaszek :)

BUDKI DLA PÓJDŹKI

2008-11-20T09:53:00.000+01:00

Budka w starym sadzie pod Włoszczową

SOWI ŚLAD

2008-11-17T13:06:00.000+01:00

W weekend 15-16 listopada wieszaliśmy skrzynki lęgowe dla pójdźki. Piękne "podrasowane" skrzynki w maskującym kolorze ciemnej zieleni - kolor "świerk tatrzański" (żeby nie rzucały się w oczy wandalom i spragnionym opału) powiesilismy w krajobrazie rolniczym pod Włoszczową, w okolicy Kurzelowa i Łachowa. W tym drugim miejscu skrzynka znalazła się w starym szećdziesięcioletnim sadzie Zbyszka Raka, gdzie przywitał nas niepłochliwy dzięciołek, a po drodze do sadu para myszołowów, a wczesniej pustułek (krążyły w okolicach os Reja). Dodatkowo w ramach rozpoznania terenu odwiedziliśmy z Tomkiem Pakoszem 2 opuszczone stodoły w okolicach Kurzelowa, gdzie zebralismy kilkadziesiąt sztuk sowich wypluwek - pozdrowienia od Pana Puszczyka :)

NOWA SOWA

2008-11-11T10:32:00.000+01:00

Okazuje się, że informacji nigdy za dużo! Dzieki wiadomości o włoszczowskich sowach w blogu, mamy kolejne stanowisko super skrytych uszatek :) Kilkanaście razy, powtórzę - bo sam w to nie wierzę - kilkanście razy byliśmy w różnym składzie w okolicach szkoły rolniczej stymulować głosowo sowy i .. nic. Zaczęliśmy snuć różne teorie dlaczego, w tak doskonałym do lęgu miejscu, nie ma sów. Nie brak otwartych wlotów do stropodachu, z trzech stron szkoły rozposcierają się łąki, pola, wieczorami panują cisza i spokój. Sów, jak nam się zdawało, nie było, choć w ubiegłych latach były tam widywane pójdźki. Podejrzewaliśmy jakiś nieszczęśliwy wypadek, śmierć jednego z partnerów itp. Dopiero gdy mieszkający w okolicach szkoły rolniczej Michał Sobański, przeczytał bloga, dał znać, że sowy są też w jego okolicach. Gdy pojawiły się młode sowy, głośno domagające się jedzenia, letnie wieczory przestały być ciche, a obecność sów stała się oczywista. Krótka konsultacja nagrań głosów młodych ptaków pozwoliła potwierdzić "z 90%" pewnością", że w letnie wieczory popiskiwały uszatki.
Nasze obserwacje każą uszatkę zaliczyć do najmniej chętnie odpowiadających na stymulację głosową sów. Uszatka we Włoszczowie ujawniała się sama, zawsze gdy pojawiały się młode. Cieszy jej obecność w okolicach szkoły rolniczej, dobre miejsce do gniazdowania sów nie zmarnowało się w tym roku :)

MATERIAŁY Z PRELEKCJI

2008-11-05T14:55:00.001+01:00

PRELEKCJA

2008-11-05T14:32:00.000+01:00

20 października 2008 r. z okazji Dni Otwartych Lasów Państwowych w Izbie Edukacyjnej Nadleśnictwa Włoszczowa odbyły się prelekcje multimedialne na temat rozpoznawania dzięciołów i ptaków szponiastych. Prelekcje przeprowadzili Krzysztof Dudzik i Paweł Grzegorczyk, Michał Staniaszek opowiedział o akcji ochrony sów we Włoszczowie. Z okazji prelekcji zostały wydane foldery o ptakach szponiastych powiatu włoszczowskiego i ulotka o sowach w naszym mieście.

KOSZE DLA USZATEK

2008-10-28T10:48:00.000+01:00

11 października 2008 zawiesiliśmy (Paweł Grzegorczyk i Michał Staniaszek) kosze dla uszatek. Kosze zostały zawieszone w okolicach, gdzie były wcześniej widziane i gdzie gniazdowały w gawronich gniazdach uszatki (okolice osiedla Reja i ulicy Sienkiewicza). Wysokość zawieszenia była imponująca -14 m. Mamy nadzieję, że uszatki skorzystają z "wypasionych" koszy, których pierwotnym przeznaczeniem były... balony na wino. Niech i sowom się coś od życia należy!

WIESZANIE BUDEK

2008-10-28T10:33:00.000+01:00

We wrześniu zaczęliśmy, po rozpoznaniu terenu, wieszanie skrzynek. Na pierwszy ogień miały pójść skrzynki dla puszczyków, które to sowy znaleźliśmy w okolicy (rezerwat Oleszno, rezerwat Piskorzeniec, rezerwat Dronowe Niwy, Dąbrowy k. Kąparzowa), ale niestety nie w granicach administracyjnych miasta, mimo że w poprzednich latach puszczyk był obserwowany na ulicy Młynarskiej (K.Dudzik).

Skrzynki po udoskonaleniu - zabezpieczeniu środkiem drewnochronym miały zawisnąć w okolicach Włoszczowy. Okazało się jednak, że są na tyle ciężkie, że trzeba zmienić ich konstrukcję - skrzynia nie utrzymałaby się na 2 śrubach wychodzących z tylnej ścianki - konieczne jest dodanie listwy mocującej, Paweł Szczepaniak - prezes SOS, zasugerował też, że przydałaby się z boku skrzynki poprzeczka służąca do przesiadywania sowy. Przesunęliśmy więc, do czasu zrobienia poprawek, wieszanie skrzynek dla puszczyka, a powiesiliśmy skrzynki typu "D". Skrzynki zawisły w okolicy wsi Dąbrowy pod Włoszczową, gdzie latem widziana była rodzina dudków. Na drzewa dzielnie wspinał się Paweł Grzegorczyk, zagrzewany z ziemi przez Michała Staniaszka :) Dzięki sprzętowi wspinaczkowemu Pawła powiesiliśmy skrzynki na odpowiedniej i bezpiecznej wysokości. Jest to nie bez znaczenia ze względu na bezpieczeństwo ptaków, jak i zdarzający się niestety wandalizm. Po zawieszonej na wierzbie głowiastej (aleja wierzb we wsi Wola Świdzińska) skrzynce dla pójdźki w 2007 roku niestety nie został ślad. Liczymy, że 7-8 metrów nad ziemią zniechęci potencjalnego wandala.

LETNIE POSZUKIWANIA

2008-10-23T10:47:00.000+02:00

O ile wiosną poszukiwania sów były żmudne i nierzadko bezskuteczne, to zupełnie inaczej wyglądały latem, kiedy pojawiły się młode sowy. Głośno domagające się jedzenia młode pozwalały na potwierdzanie, które z wcześniej znanych stanowisk wykazało się sukcesem lęgowym. Łatwiej też można było odnajdywać kolejne sowy w mieście. W ten sposób ujawniła swoją obecność w mieście sowa uszatka, dotąd jak nam się wydawało nieobecna. Dodatkowo, co ciekawe, była w miejscach po wielokroć wcześniej przez nas odwiedzanych! Potwierdziły się w ten sposób opinie o skrytym charakterze tych ptaków. Sowy uczyły nas cierpliwości.

W letnich poszukiwaniach brali udział : Dobosz Robert, Dudzik Krzysztof, Janik Mariusz, Cezary Nowak, Pakosz Tomasz, Pieńkos Ola, Ratusznik Artur, Staniaszek Michał. Cennych wskazówek gdzie szukać udzielili lub po prostu wskazali miejsce gdzie są sowy: Albrycht Mateusz, Gieroń Tomasz, Michałek Bartłomiej, Michałek Dawid. Pani Sztabińska Jolanta wskazała uszatki tuż koło swej posesji na Sienkiewicza we Włoszczowie, a spoza Włoszczowy o sowach, też uszatkach, dał znać Słabisz Mariusz z Konieczna.

PRZYGOTOWANIA

2008-10-20T09:39:00.000+02:00

Naturalną konsekwencją znalezienia stanowisk sów w mieście, była refleksja, że koniecznie trzeba ten stan rzeczy zachować i chronić sowy. Aby nadać przedsięwzięciu charakter zorganizowany, zadbaliśmy, choć akcja ma charakter - jak się zwykło mówić - oddolny, by nasze własne towarzystwo TBOP wystąpiło z formalnym pismem do starostwa włoszczowskiego z prośbą o wsparcie. List od Pana Ryszarda Maciejczyka - starosty, wspierający te działania uzyskalismy dzięki pomocy Cezarego Nowaka Kierownika Wydziału Rolnictwa Leśnictwa i Ochrony Środowiska, który zresztą uczestniczył w poszukiwaniach sów i był świadkiem zarejestrowania kolejnej miejskiej pójdźki, tym razem na Osiedlu Broniewskiego.

Liczymy, że pismo władz lokalnych ułatwi nam rozmowy z administracją budynków, które typujemy jako optymalne do zawiesznia skrzynek lęgowych dla sów. Mamy co rozmieszczać, bo dzięki zasponsorowaniu przez Nadleśnictwo Włoszczowa i zaangażowaniu Pana Nadleśniczego Artura Ratusznika do naszej dyspozycji trafiło 15 skrzynek lęgowych - 5 dla płomykówki, 10 dla pójdźki. Z kolei Drukarnia Kontur zakupiła 2 skrzynki dla puszczyka, 2 kosze dla uszatek i 4 budki typu "D" z których mogą skorzystać przy okazji sowiej akcji inne dziuplaki jak np. dudek.

SOWY WE WŁOSZCZOWIE!

2008-10-17T11:51:00.000+02:00

Pójdźka, która terytorialnym zawołaniem z budynku sanepidu ogłaszała swoją obecność w styczniu 2008 r., trochę nas swoją obecnoscią zaskoczyła, a trochę upewniła w powoli rysującej się hipotezie, że wąska, pozbawiona uciążliwego przemysłu, otoczona polami i po części rolnicza Włoszczowa, jest doskonałym miejscem lęgowym dla sów. Sowy stosunkowo łatwo znajdują w starych blokach miejsce lęgowe w niezamkniętych otworach wentylacyjnych, a sąsiednie pola, łaki i sady są naturalnymi łowiskami. Dodatkowo gniazdowanie powyżej 4 piętra w otworach wentylujących stropodachy, praktycznie zabezpiecza przed drapieżnictwem kotów i kun. Pójście tym tropem i stymulacje głosowe na obrzeżach osiedli dały nam chwile niezapomnianej satysfakcji kiedy nagle z bloku obok odpowiadał nam głos samca, oświadczający, że ten teren jest już zajęty. Oczywiście doświadczyliśmy też i rozczarowań, kiedy to, nie wiedzieć czy za sprawa temperatury czy warunków meteorologicznych odpowiadała nam cisza, a zamiast sów widzieliśmy tylko zdziwione spojrzenia spóźnionych przechodnów.

Wiosna 2008 roku pozwolila nam cieszyć się odkryciem płomykówki na szpitalu, kolejnej płomykówki na Osiedlu Brożka i pójdziek na Osiedlu Broniewskiego i Góral, z czego ta ostatnia wybrala miejsce u sympatyka ptaków na poddaszu domu. Mieliśmy zatem gniazdujące w mieście 2 gatunki sów i to te najrzadsze!

Osiedle AK zdjęcie satelitarne

2008-10-17T11:32:00.000+02:00

Wyświetl większą mapę

Ułożone w podkowę bloki na Osiedlu AK umożliwiają pójdźkom łatwy wylot na bliskie łaki i pola w kierunku południowo-wschodnim. Dzięki temu sowy mają bezpieczne schronienie i miejsce lęgu tuż przy łowisku. :)

W POSZUKIWANIU BIOTOPU

2008-10-16T12:50:00.000+02:00

A oto coraz rzadszy widok - aleja wierzb głowiastych w otoczeniu łąk i pól. Biotop prawie idealny dla pójdźki i innych dziuplaków. Gdyby tylko nie było drapieżników - kun, kotów i ciekawskich dzieci... Wierzby są we wsi Ciemientniki na granicy powiatu włoszczowskiego.

KŁOPOTY Z BIOTOPEM

2008-10-15T16:34:00.000+02:00

Znalezienie sowy w terenie zabudowanym, zamieszkałą w blokowym stropodachu, kazało tez później zrewidować sposób poszukiwań kolejnych sów. Wyprawy na tereny wiejskie i stymulacje głosowe w pobliskie okolice -Krasocina, Oleszna, Kurzelowa, Piskorzeńca ku naszemu zdziwieniu nie tylko nie przyniosły efektu w postaci znalezienia kolejnych stanowisk pójdźki czy płomykówki, ale uświadomiły nam smutny fakt, że biotop właściwy pójdźce czyli pastwiska otoczne alejami dziuplastych drzew niemal nie istnieje.

ZE ZDOBYCZĄ W DZIOBIE

2008-10-14T13:33:00.000+02:00

fot. Edyta Wójcik

WEJŚCIE SOWY

2008-10-14T13:00:00.000+02:00

Pójdźka sfotografowana na Osiedlu AK przez Panią Edytę Wójcik.

ODZEW

2008-10-12T18:04:00.000+02:00

Dzięki tekstowi w gazecie wkrótce ujawnione zostało jedno z miejsc lęgowych pójdźki we Włoszczowie. Do autora tekstu zgłosiła się zniecierpliwiona mieszkanka Osiedla Armi Krajowej,
której aktywne głosowo sowy nie pozwalały się wysypiać :) Choć początkowo kontakt miał na celu zdobycie informacji w jaki sposób można się pozbyć uciązliwego sąsiedztwa ptaków, to krótka rozmowa o tym jak rzadka i cenna sowa wybrała sobie sąsiedztwo ludzi, wystarczyła do odwiedzenia od tego zamysłu. Wkrótce sama Pani Edyta chyba polubiła "swoją sowę" i zaczęła ją fotografować. :)

ARTYKUŁ Z GŁOSU WŁOSZCZOWY 06.2007 r.

2008-10-12T17:56:00.000+02:00

Sowy we Włoszczowie

W dniach 20-21 kwietnia br. odbyły się we Włoszczowie warsztaty dla pracowników Lasów Państwowych, będące częścią projektu pod nazwą "Aktywna ochrona sów w Polsce. Budowa partnerstwa społecznego na rzecz ochrony sów". Przedsięwzięcie to realizuje Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych wraz ze Stowarzyszeniem Ochrony Sów, a sponsorzy to Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.

Projekt ten realizowany jest na terenie całej Polski i ma na celu zwrócenie uwagi na sowy, jako niezwykle cenne i pożyteczne ptaki. Sowom niestety potrzebne jest coraz bardziej dobre public relations, bo jest ich coraz mniej, a znajomość sów w społeczeństwie jest bardzo powierzchowna. Intensywna gospodarka leśna, usuwanie starych drzew dziuplastych i masowe zamykanie otworów na poddaszach i strychach zabudowań podczas remontów i dociepleń budynków są głównymi przyczynami zmniejszenia się liczby odpowiednich dla sów miejsc lęgowych.

Sowom nie służy również ich skryty, nocny tryb życia. Rzadko widywane, słyszane jedynie w nocy, kojarzone były w ludowej kulturze z wieszczeniem śmierci. Nierzadko było to i nadal jest przyczyną przeganiania sów z sąsiedztwa człowieka. Na szczęście coraz rzadziej głos skądinąd bardzo sympatycznej sowy pójdźki kojarzony jest z ludowym powiedzeniem "pójdź, pójdź w dołek pod kosciołek!", co miało być wezwaniem do natychmiastowego kończenia ziemskich interesów i szykowania się do śmierci. (Właśnie postrzeganie sowy pójdźki jest bardzo ciekawe w ujęciu kulturowo - etnograficznym. Na Podlasiu bowiem głos tej samej sowy odczytywany jest jako "powij!, powij!", a więc jako zwiastun nowego życia, wezwanie do jego stworzenia. Okazuje się, że jedna mała sowa niesie swoim głosem tak różne skojarzenia, potwierdzając przy okazji Freudowską psychoanalityczną tezę wg której w ludzkiej psychice Eros sąsiaduje z Tanatosem! Dodajmy do tego łacińską nazwę pójdźki - Athene Noctua czyli Nocna Atena (Atena, grecka bogini mądrości). Czyż można nie polubić, rodzącej tak bogate kulturowe konotacje sowy?!) Jak ważne są pozornie niewiele znaczące nasze kulturowe skojarzenia dla losów gatunku widać na przykładzie bociana. Nikomu nie przyjdzie do głowy za złe uważać jego bliskie ludzkim domostwom sąsiedztwo. Niestety sowy nie mają tyle szczęścia, co bocian! - Także i takie rozważania miały miejsce podczas warsztatów teoretycznych dla leśników.

Teoretyczna podbudowa projektu FWiE i SOS służyła jednak głównie prezentacji biologii sów i metod ich ochrony. Przeprowadzona została przez znakomitego prelegenta - ornitologa Pawła Szczepaniaka ze Świętokrzyskiego Parku Narodowego, który barwnie i z pasją zaprezentował 9 gatunków sów żyjących w Polsce. Część praktyczna czyli inwentaryzacja sów w lasach włoszczowskich przeprowadzona została przy wsparciu ornitologów z Towarzystwa Badań i Ochrony Przyrody z Kielc i oczywiście świeżo przeszkolonych leśników. Niestety mimo ogólnego zapału i dwudniowych, a raczej dwunocnych poszukiwań, potwierdzona została teza, że z sów jedynie puszczyk jest jeszcze gatunkiem dość licznym. Z pozostałych gatunków udało się potwierdzić występowanie uszatki i pójdźki.

Wróćmy do przyczyn takiego stanu rzeczy. Liczebności sów nie służy kurczenie się obszarów ich naturalnych siedlisk tak w krajobrazie leśnym jak i rolniczo - wiejskim oraz presja człowieka, który świadomie lub nie przegania sowy ze swojego otoczenia. Warto tu np. zwrócić uwagę na dość powszechną ostatnio praktykę wycinania starych drzew na cmentarzach, na których ze względu na spokój i bezpieczeństwo gniazduje wiele gatunków ptaków, nie tylko sów. Często prace ścinki są prowadzone wiosną, w okresie lęgowym, co jest wyrazem karygodnej ekologicznej ignorancji i niestety świadectwem naszej ludzkiej arogancji wobec przyrody. Niekiedy wystarczy poczekać zaledwie kilka tygodni, by nie niszczyć ptasich lęgów! Z kolei przeprowadzając remont budynków warto zostawić otwór na poddasze lub strych, dzięki czemu w naszym sąsiedztwie może zamieszkać sowa, sąsiad wyjątkowy, który z pewnością odwdzięczy się nam tępiąc uciążliwe gryzonie. Nie musimy mu udostępniać całego strychu, na stronie prezentującej projekt akcji: www.sowy.eco.pl można znaleźć wzory skrzynek lęgowych, a wśród nich i takie, które można bezpośrednio połączyć z wlotem na strych, dzięki czemu sowie pisklęta będą bezpieczne przed drapieżnikami (np. przed kunami), a przy okazji nie będą brudzić na strychu.

Na koniec należy przypomnieć, że wszystkie gatunki sów podlegają całorocznej ochronie na każdym etapie swojego życia. Nie wolno ich płoszyć, chwytać, zabijać, a także niszczyć ich siedlisk, ostoi i gniazd. Każdemu, kto nie przestrzega przepisów ochrony przyrody grozi kara aresztu lub grzywny do 10000 zł. Warto też przypomnieć, że ustawodawca nałożył w Art. 4 ustawy z dnia 16.04 2004 o ochronie przyrody (Dz.U. 04.92.880) obowiązek dbałości o przyrodę, będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym na wszystkie organa administracji publicznej, na osoby prawne i fizyczne. Więcej informacji o projekcie, o sowach, a także nagrania sowich głosów znajdziesz na: www.sowy.eco.pl

M.Staniaszek, P.Szczepaniak

POCZĄTKI AKCJI

2008-10-10T16:14:00.000+02:00

Na początku była prelekcja Stowarzyszenia Ochrony Sów dla leśników i związana z tym dwudniowa akcja inwentaryzacji sów we Włoszczowskich lasach. Liczenie odbyło się pod koniec kwietnia 2007 roku. Swego rodzaju sprawozdanie z akcji i pierwszy z "reklamujących" sowy artykułów ukazał się w czerwcu 2007 w Głosie Włoszczowy.

ZAMIARY

2008-10-10T16:03:00.000+02:00

"Sowy Włoszczowy" to projekt ochrony sów mających swoje miejsca lęgowe na terenie miasta. Projekt rozpoczęty został na początku 2008 roku kilkumiesięcznymi zabiegami inwentaryzacji gatunków i miejsc w których gniazduja sowy. Do tej pory około połowa miasta została dość gruntownie zbadana. Dalsze badania będą kontynuowane w kolejnym okresie aktywności głosowej sów. Naturalną częścią projektu są działania ochronne istniejących populacji, przez zawieszanie skrzyń lęgowych w optymalnych do tego miejscach na terenie Włoszczowy oraz akcja edukacyjna, promująca te piękne ptaki. W akcji uczestniczą osoby prywatne, członkowie Stowarzyszenia Ochrony Sów i Towarzystwa Badań i Ochrony Przyrody: Dobosz Robert, Dudzik Krzysztof, Grzegorczyk Paweł, Janik Mariusz, Pakosz Tomasz, Staniaszek Michał. Koordynatorem projektu jest Michał Staniaszek.